2026 Nobel Fizik Ödülü Francis Halzen'e verildi

2026 Nobel Fizik Ödülü'nün sahibi, evrenin uzak noktalarından Dünya'ya ulaşan yüksek enerjili nötrinoların izini sürerek astrofizik alanına önemli katkılar sağlayan bilim insanı Francis Halzen oldu.İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi'nde düzenlenen basın toplantısında açıklanan ödülün, Halzen'e Antarktika'daki IceCube Nötrino Gözlemevi'nin geliştirilmesi ve işletilmesindeki çalışmaları ile astrofiziksel kökenli yüksek enerjili nötrinoların keşfine katkıları nedeniyle verildiği belirtildi.Antarktika'daki Amundsen-Scott Güney Kutbu İstasyonu yakınında bulunan IceCube Nötrino Gözlemevi, yaklaşık 1 kilometreküplük buz kütlesine yerleştirilen algılayıcılardan oluşuyor.Elektrik yükü bulunmayan ve maddeyle çok zayıf etkileşen nötrinolar, uzaydan Dünya'ya ulaşırken buzun içinden geçiyor. Nadiren buzla etkileşime giren nötrinoların oluşturduğu ışık, gözlemevindeki algılayıcılar tarafından kaydediliyor.Bu ışığın izlediği yolun belirlenmesiyle nötrinoların geliş yönü hesaplanabiliyor. Böylece bilim insanları, parçacıkların kaynağı olan uzak kozmik olaylar hakkında bilgi elde edebiliyor.1944'te Belçika'da doğan Francis Halzen, çalışmalarını Wisconsin-Madison Üniversitesinde parçacık fiziği, astrofizik ve kozmoloji alanlarında sürdürüyor.Leuven Üniversitesinden 1966'da yüksek lisans, 1969'da doktora derecesini alan Halzen, 1972'den bu yana Wisconsin-Madison Üniversitesinde görev yapıyor. Bilim insanı, IceCube Nötrino Gözlemevi'nin baş araştırmacısı olarak çalışmalarına devam ediyor.Halzen, IceCube'un öncülü kabul edilen Güney Kutbu'ndaki AMANDA nötrino teleskobu üzerinde 1987'de çalışmaya başladı. Bu çalışmalar, daha sonra IceCube'un kurulmasına uzanan bilimsel sürecin temelini oluşturdu.İsveçli bilim insanı Alfred Nobel'in vasiyeti doğrultusunda ölümünün ardından kurulan Nobel Vakfı tarafından verilen ödüller, insanlığa hizmet eden bilim insanı ve kuruluşları onurlandırıyor.Nobel Ödülleri fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp olmak üzere 5 dalda veriliyor. Ekonomi alanındaki ödül ise İsveç Merkez Bankasının Alfred Nobel anısına aldığı karar doğrultusunda 1969'dan itibaren verilmeye başlandı.Ödüller, Alfred Nobel'in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık'ta düzenlenen törenle sahiplerine takdim ediliyor. 1901'de başlayan ödüller, çoğunlukla Birinci ve İkinci Dünya savaşları olmak üzere çeşitli nedenlerle bazı yıllarda verilmedi. Kovid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021'de de ödül törenleri düzenlenmedi. (Kaynak: ENSONHABER)