ABD'nin 40 trilyon dolarlık borç yükü Avrupa'yı da etkiliyor

ABD Hazine Bakanlığı verilerine göre, ülkenin toplam kamu borcu ilk kez 40 trilyon dolar seviyesini geçti. Ağustos 2001'de 5,8 trilyon dolar olan ABD'nin kamu borcu, 18 Ağustos 2026 itibarıyla 40 trilyon 47 milyar dolara ulaştı. Böylece ABD'nin kamu borcu çeyrek asırda yaklaşık 7 kat arttı. ABD'nin bütçe açığı ve borç stokunun büyümesinde savunma harcamalarındaki artış, 2008 küresel finans krizi ve Kovid-19 salgını döneminde uygulanan destek programları ile vergi indirimleri etkili oldu. Borçtaki artış federal hükümetin faiz giderlerine de yansıdı. ABD'nin yıllık faiz ödemeleri yaklaşık 1,1 trilyon dolara ulaşarak sağlık harcamalarını geçti ve sosyal güvenlik harcamalarının ardından federal bütçenin en büyük kalemlerinden biri haline geldi. Yüksek bütçe açıklarının sürmesi ABD hazinesinin piyasadan büyük miktarlarda borçlanmasını gerektirirken artan tahvil arzı ve ülkenin mali görünümüne yönelik endişeler özellikle uzun vadeli faizler üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor. ABD'nin 30 yıllık Hazine tahvili faizi 18 Ağustos'ta yüzde 5,327'ye çıkarak 2007'den bu yana en yüksek seviyesini gördü. ABD Hazinesinin uzun vadeli tahvillerde piyasa likiditesini desteklemek amacıyla 10 ila 30 yıllık tahvillere yönelik geri alımların büyüklüğünü işlem başına 2 milyar dolardan en az 4 milyar dolara çıkaracağını açıklamasının ardından faizlerde bir miktar gerileme yaşansa da ülkenin borç ve bütçe görünümüne ilişkin kaygılar devam ediyor. ABD tahvil piyasasındaki gelişmeler, küresel finans piyasalarındaki ağırlığı nedeniyle diğer ülkelerin borçlanma maliyetlerini de etkiliyor. Avro Bölgesi ülkelerine finansal sıkıntı dönemlerinde destek sağlamak amacıyla kurulan Avrupa İstikrar Mekanizmasının (ESM) analizine göre, ABD Hazine tahvilleri diğer devlet tahvillerinin fiyatlanmasında da önemli referanslardan biri olarak kullanılıyor. ABD tahvil arzının ve faizlerinin yükselmesi, yatırımcıların diğer ülkelerin tahvillerinden de daha yüksek getiri talep etmesine yol açabiliyor. Avrupa'da Almanya'nın devlet tahvilleri Avro Bölgesi'nin temel referans varlıklarından biri olarak kabul edilirken ABD faizlerindeki hareketler Alman tahvilleri üzerinden diğer Avrupa ülkelerine de yayılıyor. ESM'nin 1998-2025 dönemini kapsayan hesaplamalarına göre, ABD Hazine tahvillerinin net arzında yaklaşık 25 milyar dolarlık beklenmedik artış, Almanya'nın 10 yıllık tahvil faizini 10 ila 15 baz puan yükseltebiliyor. Söz konusu etkinin yaklaşık 10 işlem günü devam ettiği hesaplanıyor. ABD'deki tahvil satışlarının Avrupa piyasalarına da yansıdığı son dönemde, Almanya'nın 10 yıllık devlet tahvili faizi yüzde 3,275'e çıkarak son 15 yılın en yüksek seviyesini gördü. ABD'de uzun vadeli faizlerin hızlı yükselmesi Avrupa devlet tahvillerinde de satışları artırırken ABD Hazinesinin uzun vadeli tahvil geri alımlarını artıracağını açıklamasının ardından piyasalardaki baskı bir miktar hafifledi. Tahvil faizleri banka kredileri, şirket finansmanı ve konut kredileri gibi birçok alanda referans niteliği taşıdığı için yüksek faiz ortamı ekonominin geneline de yansıyor. ABD'deki faiz hareketlerinin Avrupa açısından önemini artıran başlıca unsurlardan biri de kıtanın yüksek kamu borcu. Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) verilerine göre, AB ülkelerinin toplam kamu borcu 2026'nın ilk çeyreği sonunda 15 trilyon 705 milyar avroya ulaştı. Birliğin kamu borcu üç aylık dönemde yaklaşık 327 milyar avro arttı. AB'de kamu borcunun gayri safi yurt içi hasılaya (GSYH) oranı da 2025'in son çeyreğindeki yüzde 81,8 seviyesinden 2026'nın ilk çeyreğinde yüzde 82,9'a yükseldi. Geçen yılın aynı döneminde bu oran yüzde 81,4 seviyesindeydi. Avro Bölgesi'nde toplam kamu borcu ise yılın ilk çeyreği sonunda 14 trilyon 243 milyar avroya çıktı. Bölgede kamu borcunun GSYH'ye oranı 2025'in son çeyreğindeki yüzde 87,7'den yüzde 88,9'a yükseldi. AB ülkeleri arasında kamu borcunun GSYH'ye oranının en yüksek olduğu ülkeler listesinde ilk sırada yüzde 143,5 ile Yunanistan bulunuyor. Yunanistan'ı yüzde 138,9 ile İtalya, yüzde 117,6 ile Fransa, yüzde 109,1 ile Belçika ve yüzde 101,6 ile İspanya izliyor. Almanya'da kamu borcunun GSYH'ye oranı yüzde 64,4 olarak ölçülürken bu oran Portekiz'de yüzde 91, Finlandiya'da yüzde 89,7, Avusturya'da yüzde 83,3, Polonya'da yüzde 61,6 ve Romanya'da yüzde 60,1 seviyesinde belirlendi. Avrupa'nın büyük ülkelerinin yüksek seviyelerde kamu borcu bulunuyor. Borç miktarı açısından Fransa ilk sırada. Fransa'nın kamu borcu 2026'nın ilk çeyreğinde 3 trilyon 536 milyar avroya yükselirken İtalya'nın borcu 3 trilyon 158 milyar avro, Almanya'nın 2 trilyon 902 milyar avro ve İspanya'nın 1 trilyon 740 milyar avro oldu. Belçika'nın kamu borcu yaklaşık 707 milyar avro, Yunanistan'ın ise 360 milyar avro seviyesinde kaydedildi. Özellikle yüksek borç oranına sahip ülkelerde tahvil faizlerinin uzun süre yüksek kalması, hem yeni borçlanmaların hem de vadesi gelen borçların çevrilmesinin maliyetini artırıyor. Avrupa tahvil faizleri üzerinde olumsuz etki sadece ABD kaynaklı gelişmelerden kaynaklanmıyor. Savunma, altyapı, enerji, sağlık ve yaşlanan nüfusa yönelik harcamalardaki artış da Avrupa ülkelerinin finansman ihtiyacını büyütüyor. Barclays'in tahminlerine göre, Avro Bölgesi hükümetlerinin toplam tahvil ihracının gelecek yıl 1,54 trilyon avroyla rekor seviyeye çıkması bekleniyor. ABD'deki yüksek borçlanma ihtiyacı ile Avrupa hükümetlerinin artan finansman talebinin aynı döneme denk gelmesi, özellikle kamu borcu yüksek ülkelerde uzun vadeli faizlerin yüksek kalma riskini artırıyor. (Kaynak: AA)