Avrupa’da çocukların korunmasına yönelik sosyal medya düzenlemeleri gittikçe yaygınlaşıyor

Çocukların sosyal medyada uygunsuz içeriklere maruz kalması, bağımlılık riski ve ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkiler, küçük yaştakilere yönelik sosyal medya kısıtlamalarını Avrupa’da giderek daha fazla ülkenin gündemine taşıyor. Son olarak İngiltere Başbakanı Keir Starmer, çocukların internetteki güvenliği konusunda ailelerin endişeli olduğunu belirterek, sosyal medya şirketlerinin temsilcilerini daha hızlı adımlar atmaları için görüşmeye çağırdı. Starmer, "Sosyal medya çocukların kendilerini nasıl gördüğünü, arkadaşlıklarını ve çevrelerindeki dünyayı şekillendiriyor. Buradan gelen risklere karşı göz yummak mümkün değil. Çocukları internette güvende tutmak için ne gerekiyorsa yapacağım." dedi. İngiltere’de var olan düzenlemelerin çocukları internetin zararlı etkilerinden korumadığına işaret eden Starmer, kısa süre içinde 16 yaş altının sosyal medya kullanımını engelleme ya da kısıtlama konusunda gerekli adımı atacaklarını bildirdi. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de çocukların çevrim içi güvenliğini artırmayı hedefleyen yeni "dijital yaş doğrulama uygulaması"nın teknik olarak hazır olduğunu ve yakında kullanıma sunulacağını açıkladı. Von der Leyen sosyal medya platformlarının son derece bağımlılık yaratan tasarımlar sunduğunu, "sonsuz kaydırma özelliğinin" bu bağımlılığı beslediğini söyledi. Yunanistan’da 15 yaşından küçüklerin sosyal medya kullanımının 1 Ocak 2027 itibarıyla yasaklanacağı duyuruldu. Kararı duyuran Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, son yıllarda ebeveyn ve uzmanlarla yaptığı görüşmelerde çocukların stresli olduğu, uyuma zorluğu çektiği, sürekli cep telefonlarına baktığı bilgisinin aktarıldığını, çocukların uzun süre ekrana bakmaları sebebiyle beyinlerinin yorulduğunu kaydetti. Bu nedenle zor bir karar alacaklarını vurgulayan Miçotakis, 15 yaşından küçüklerin sosyal medyaya erişiminin yasaklanacağı bilgisini verdi. Finlandiya’da Sağlık ve Refah Enstitüsü ile Finlandiya Ulusal Eğitim Ajansı, 13 yaş altındaki çocukların kendilerine ait akıllı telefonlarının olmaması ve sosyal medya kullanmalarına izin verilmemesi gerektiğini tavsiye etti. Finlandiya Başbakanı Petteri Orpo da çocuklar ve gençler arasında fiziksel aktivitenin ve hobilere katılımın azalmasına ilişkin endişeleri gerekçe göstererek, 15 yaşın altındaki çocukların sosyal medya kullanımının yasaklanmasına destek verdiğini açıkladı. Bu eğilimi “derin endişe verici” olarak nitelendiren Orpo, sosyal medyanın çocukların daha sağlıklı ve daha aktif yaşam tarzlarını benimsemelerinin önündeki başlıca engellerden biri haline geldiğine dikkati çekti. İsveç hükümeti, çocukların sınıfta öğrenmeye odaklanabilmelerini sağlamak amacıyla ilkokul ve ortaokullarda cep telefonlarının yasaklanmasını planladığını bildirdi. Danimarka’da da 15 yaş altındaki çocuklar için sosyal medya platformlarının yasaklanmasına yönelik çalışmalar yürütülüyor. Hükümet, konuyla ilgili Kasım 2025’te parlamentodaki üç koalisyon partisi ile iki muhalefet partisinin desteğini aldığını duyurdu. Danimarka Dijital İşler Bakanlığı da yasak kapsamında kullanılabilecek yaş doğrulama araçlarını içeren uygulamayı hayata geçirecek. Norveç hükümeti, 15 yaş altındakiler için sosyal medyayı yasaklamayı öngören yasa teklifine ilişkin görüş almak amacıyla kamuoyu istişaresi başlattı. Video oyunları ile okul veya ders dışı faaliyetlerle ilgili iletişimde hizmet olarak kullanılan platformların önerilen yasa tasarısı kapsamı dışında tutulacağı belirtildi. Fransız Parlamentosunun üst kanadı Senatoda 15 yaşından küçüklere belirli şartlar altında sosyal medya yasağı getiren yasa tasarısı kabul edildi. Yasa, gençlerin fiziksel, zihinsel ve ahlaki gelişimlerini olumsuz etkileyebilecek sosyal medya platformlarının çıkarılacak bir kararnameyle 15 yaşından küçüklere yasaklanmasını ve bu platformların kullanıcılarının yaşını kontrol etmesini öngörüyor. Polonya da çocukların ekran süresini ve sosyal medya kullanımını sınırlamaya yönelik adım atan ülkelerin arasına katılacak. Eğitim Bakanı Barbara Nowacka, 16 yaş altı öğrencilerin okullarda cep telefonu kullanmasını 1 Eylül'den itibaren yasaklayacaklarını bildirdi. Almanya'da hükümet tarafından kurulan "Dijital Dünyada Çocuk ve Genç Koruma" komisyonunun, bu yıl yaş sınırları ve okullarda cep telefonu yasağı gibi konularda öneriler sunması bekleniyor. Almanya Dijital İşler Bakanı Karsten Wildberger, sosyal medyanın gençlerin gelişimi üzerindeki olumsuz etkilerine dikkati çekerek, çocuklar için sosyal medyaya yaş sınırı getirilmesi konusuna açık olduğunu söyledi. İspanya da 16 yaşın altındaki çocukların sosyal paylaşım ağlarına erişimini yasaklayacak. Başbakan Pedro Sanchez, 16 yaşın altındaki çocukların sosyal paylaşım ağlarına erişimine yasak getireceklerini, dijital platformlar üzerindeki denetimi artırmak ve yöneticilerini bu ağlarındaki ihlallerden sorumlu tutmak için başka önlemler de alacaklarını duyurdu. İspanya hükümeti, ayrıca sosyal paylaşım siteleri yöneticilerini dijital platformlarda işlenen her türlü ihlalden yasal olarak sorumlu tutan, bu ihlallerde savcılığa soruşturma hakkı veren yasa tasarısını meclise sunacak. Portekiz de 13 yaş altı çocuklar için sosyal paylaşım ağlarının yasaklanması ve 13-16 yaş aralığına sadece ebeveyn veya sınıf öğretmeni izniyle kullanım hakkı getirilmesi için ilk adımı attı. İktidardaki sağ görüşlü Sosyal Demokrat Partinin (PSD) çocuklarda sosyal medya kullanımını düzenleyen yasa tasarısı mecliste onaylanarak son halini alması için komisyona gönderildi. Tasarı, mevcut haliyle 13 yaşın altındakilere sosyal paylaşım ağlarına erişimin tamamen yasaklanmasını, 13-16 yaş aralığına ise ebeveyn veya sınıf öğretmeni izninden sonra yaş doğrulamasının yapılacağı dijital bir anahtar sistemi aracılığıyla kullanım izni verilmesini öngörüyor. Ayrıca, sosyal medya platformlarına sahip olan ve yasaya uymayan şirketlere 2 milyon avroya kadar para cezası verilmesi de tasarıda yer alıyor. Avusturya'da da koalisyon hükümeti ortakları, 14 yaş altındakilere sosyal medya yasağı getirilmesi konusunda mutabık kaldı. Çekya Başbakanı Andrej Babis, ülkede 15 yaşın altındaki çocuklara sosyal medya platformlarının yasaklanmasını desteklediğini belirtti. Slovenya’da da 15 yaşın altındaki çocuklar için sosyal medya kullanımının kısıtlanmasını da öngören yasa tasarısı hazırlanıyor. Hükümet, TikTok, Snapchat ve Instagram gibi içerik paylaşımının yapıldığı sosyal ağları düzenlemeyi hedefliyor. Baltık ülkeleri Estonya, Letonya ve Litvanya’da özellikle okul ortamlarında telefon ve sosyal medya kullanımına yönelik kısıtlamalar giderek yaygınlaşıyor. Estonya ve Litvanya daha çok AB’nin 13 yaş üstü standardı ve dijital eğitim politikalarına odaklanıyor. Letonya’da ise 15 yaş altına erişimi sınırlamaya dönük öneriler tartışma aşamasında bulunuyor. Bu arada, İtalya’da da 15 yaş altı çocuklar için sosyal medya yasağı getirilmesi için çalışma yürütülüyor. Tasarının gelecek aylarda parlamentoda son halini alıp oylanması bekleniyor. Avrupa Parlamentosu (AP) milletvekilleri, Birlik topraklarında çocukların sosyal medyaya erişimi için 16 yaş sınırı getirilmesi çağrısı yapan raporu kabul etmişti. AB'nin diğer kurumlarına tavsiye niteliğindeki raporunda, 13 ila 16 yaşındaki çocukların dijital platformlara ebeveyn izniyle erişebilmesi talep ediliyor. Çocukların çevrim içi ortamda karşılaştığı fiziksel ve ruhsal sağlık risklerine işaret edilen raporda, bağımlılığı artırabilen, çocukların konsantre olma ve çevrim içi içeriklerle sağlıklı etkileşim kurma yeteneğine zarar veren "manipülatif stratejilere" karşı korunma sağlanması isteniyor. Avustralya, Aralık 2025’te 16 yaş altındaki çocuklar için sosyal medya platformlarını yasaklayan ilk ülke olmuştu. (Kaynak: AA)