Barbaros Hayreddin Paşa’nın Akdeniz’i Osmanlı gölüne çeviren Preveze Zaferi: Haçlı’nın kalabalığı işe yaramadı

Akdeniz, 16’ncı yüzyılda Osmanlı Devleti ile başta İspanya olmak üzere Avrupa devletleri arasında önemli bir mücadele alanı oldu.Kanuni Sultan Süleyman döneminde Osmanlı donanmasının Ege ve Adriyatik’teki etkinliğini artırması üzerine Avrupa devletleri, Akdeniz’de Osmanlı karşısında yeni bir ittifaka yöneldi.Papa III. Paulus öncülüğünde oluşturulan Haçlı ittifakına İspanya, Avusturya, Venedik, Portekiz, Malta, Ceneviz katıldı.Oluşturulan büyük Haçlı donanmasının kumandanlığına dönemin en tanınmış denizcilerinden olan Cenevizli Andrea Doria getirildi.Osmanlı donanmasının başında ise Akdeniz’in en tecrübeli denizcisi Barbaros Hayreddin Paşa bulunuyordu.Andrea Doria komutasındaki Haçlı donanması, Osmanlı’nın Akdeniz’deki ilerleyişini durdurmak üzere 1538 yılının ilk aylarından itibaren Korfu adasında toplanmaya başladı.Hedefleri, Adriyatik kıyısında Osmanlı’nın egemenliğindeki Preveze Kalesi’ydi.Haçlı ittifakının hedefini fark eden Barbaros Hayreddin Paşa, Preveze'ye ulaşarak kaleyi tahkim ettirdi.Düşman donanmasının, gemi ve asker sayısı bakımından Osmanlı’ya üstünlüğü vardı.Tarihi kaynaklarda Haçlı donanmasının 300’ü aşkın gemi ve 55 bin askere sahip olduğu, Osmanlı donanmasında ise 122 gemi ve 20 bin asker olduğu aktarılıyor.Barbaros Hayreddin Paşa, düşman tarafın sayısal avantajını ortadan kaldıracak bir savaş düzeni oluşturmayı planladı.Donanmanın Preveze Körfezi içinde sıkışması yerine, düşman ile açık denizde savaşacak şekilde bir konumlanmayı tercih etti.28 Eylül sabahı Barbaros Hayreddin Paşa’nın hedeflediği şekilde iki donanma Preveze’nin açıklarında karşı karşıya geldi.Donanmasını hilal şeklinde bir düzene sokan Barbaros Hayreddin Paşa, kendisi de bu hilalin merkezinde yer aldı.Sağ kanadı Salih Reis, sol kanadı Seydi Ali Reis’in yönetmesine, Turgut Reis’in de gerideki kuvvetlerin idaresini alarak savaş düzeninin desteklenmesini sağlamasına karar verildi.Haçlı donanması, öne çıkarttığı büyük kalyonlarının üstün ateş gücüyle Osmanlı kadırgalarını etkisiz hale getirmeyi hedefledi.Ancak savaş sırasında rüzgarın kesilmesi, Haçlı donanmasının yelkenli ağır kalyonlarının hareket kabiliyetini sınırladı.Kürek gücüyle hareket eden Osmanlı kadırgaları, rüzgâra daha az bağımlı olmaları sayesinde savaş sırasında yelkenli ve ağır kalyonlara karşı önemli bir manevra üstünlüğü sağladı.Kadırgalar, manevra güçleri sayesinde Haçlı donanmasının düzenini bozmayı başardı.Barbaros Hayreddin Paşa’nın komuta hakimiyetinin büyük etkisiyle, gemi sayısı üstünlüğüne rağmen Haçlı donanmasının Osmanlı hattını kuşatması mümkün olmadı.Düşmanın kuşatma girişimleri, Osmanlı gemilerinin karşı manevralarıyla boşa çıkarıldı.Andrea Doria, 5 saat süren çarpışmanın ardından geri çekilme kararı aldı.Haçlı donanması geri çekilmeye başlayınca Osmanlı gemileri de takibe başladı.Ancak havanın kararması ve ardından çıkan fırtına nedeniyle takip uzun süre devam edemedi.Preveze’deki zaferin haberi, Boğdan seferinden dönen Kanuni Sultan Süleyman'a Barbaros Hayreddin Paşa'nın oğlu Hasan Bey tarafından ulaştırıldı.Haber, İstanbul’da büyük bir sevinçle karşılandı.Preveze, Osmanlıların Akdeniz’deki hakimiyetini pekiştirdi.Barbaros Hayreddin Paşa’nın kuvvetleri, 1539 yılında da Andrea Doria’nın daha önce ele geçirdiği Nova Kalesi’ni geri aldı.1540 yılında da Venedikliler, Osmanlı ile barış yaparak ittifaktan ayrıldı.Türk denizcilik tarihinin en önemli zaferlerinden olan Preveze zaferinin 400’üncü yıldönümünde, 27 Eylül 1938 tarihinde İstanbul’da “Barbaros Günü” adıyla ilk anma töreni düzenlendi.27 Eylül, 1948 yılında “Donanma Günü” olarak anılmaya, 1964’ten bu yana ise “Deniz Kuvvetleri Günü” olarak kutlanmaya başladı. (Kaynak: ENSONHABER)