DOSYA: İstiklal Madalyasından İdam Sehpasına

Vatanın kurtuluşu için gösterdiği fedakarlık karşılığında Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından İstiklal Madalyası ile onurlandırılan Adnan Menderes'in idam sehpasında biten siyasi yolculuğuna ilişkin belgeler, demokrasi mücadelesine ışık tutuyor. TBMM Kütüphanesi'nce yapılan çalışmayla ortaya çıkarılan belgede 50 kişiye İstiklal Madalyası verilmesine ilişkin kararnamede Adnan Menderes'in adı "Atnan" olarak yer alıyor. 1946 genel seçimlerinde Demokrat Partinin, muhalefetin seçim propagandalarının engellendiğine ilişkin yayınlanan beyannamesi de belgeler arasında bulunuyor. Adnan Menderes, "Yeter söz milletindir" diyerek çıktığı siyaset yolunda gerçekleştirdiği demokrasi hamleleri ve kalkınma atılımlarıyla Türkiye'de demokrasi mücadelesinin sembol isimlerinden oldu. Adnan Menderes, ilk seçim zaferini kazandığı 1950'den itibaren Türkçe ezan zorunluluğunun kaldırılmasından NATO üyeliğine kadar iç ve dış politikada kritik dönüşüm hamlelerine imza attı. Dönemin Kara Kuvvetleri Komutanı Cemal Gürsel'in, darbeden hemen önce dönemin Milli Savunma Bakanı Ethem Menderes'e gönderdiği mektup, 12 Temmuz 1960 tarihli Resmi Gazete'de değiştirilerek yayımlandı Gürsel'in mektuptaki "Cumhurbaşkanı istifa etmelidir. Cumhurbaşkanlığına Sayın Adnan Menderes getirilmelidir" ifadeleri, Resmi Gazete'deki yayında dönemin Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ı hedef göstererek, "Cumhurbaşkanı istifa etmelidir. Çünkü bütün fenalıkların bu zattan geldiği hakkında memlekette umumi bir kanaat vardır." şeklinde yer alıyor TBMM Kütüphanesince yapılan çalışmada yer alan belgeler arasında, Menderes'in idamından hemen önceki sağlık raporları, ölüm raporu, vasiyet zaptı ve hüküm hülasasının evinin kapısına asıldığına dair yazı da yer alıyor (Kaynak: AA)