Edirne talikasını geleceğe taşıyan meslek ulusal standartla güvence altına alındı

Kültür ve Turizm Bakanlığı Geleneksel El Sanatları Sanatçısı ve “Yaşayan İnsan Hazinesi” unvanlı Özcan Abacı’nın yaşattığı meslek, Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle geleneksel el sanatları alanında resmiyet kazanan meslekler arasına girdi.Geçmişte ulaşım amacıyla kullanılan dört tekerlekli, yaylı ve üstü kapalı at arabası talikanın yapımını kapsayan “Talikacı (Seviye 6) Ulusal Meslek Standardı”, Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından hazırlanan düzenlemeyle yürürlüğe girdi.Ulusal meslek standartlarına ilişkin tebliğ kapsamında sekiz geleneksel meslek için standart oluşturuldu. Yemenici ve bastoncu meslekleri “Seviye 4”, talikacı, ebru sanatkarı, katı (kağıt oyma) sanatkarı, keçeci, kalemişi sanatkarı ve tezhip sanatkarı ise “Seviye 6” olarak belirlendi.Seviye 6 kapsamında, mesleki bilgi ve becerinin yanı sıra uzmanlık gerektiren çalışmalar yer alıyor.Düzenlemede talika, yaylı at arabası ve orijinal ölçülerinin doğru orantıyla küçültülmesiyle hazırlanan model olarak tanımlandı.Edirne talikası ise kente özgü özellikleri bulunan, karşılıklı çift makaslarıyla öne çıkan yaylı at arabası çeşidi şeklinde tanımlanarak kayıt altına alındı.Bu tanımlamanın, Edirne’ye özgü talikanın geleneksel özelliklerinin korunması ve gelecek nesillere aktarılması açısından önemli olduğu belirtiliyor.Türkiye’nin ender talika ustaları arasında gösterilen Özcan Abacı, yaklaşık 2,5 yıl süren çalışmaların ardından hazırlanan ulusal meslek standardının talikacılık açısından önemli bir kazanım olduğunu söyledi.Talikacılığın ulusal standart kapsamına alınmasından duyduğu memnuniyeti dile getiren Abacı, Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle mesleğin resmi bir standarda kavuştuğunu belirtti.Standartta talika yapımının yalnızca ortaya çıkan ürün üzerinden değil, üretimin bütün aşamalarıyla ele alındığını aktaran Abacı, iş sağlığı ve güvenliği kurallarından ahşap seçimine, ölçülendirmeden tekerlek ve kasa yapımına kadar pek çok aşamanın tanımlandığını ifade etti.Bunun yanı sıra parçaların birleştirilmesi, boyama ve süsleme gibi işlemlerin de mesleki standarda dahil edildiği belirtildi.Abacı, Edirne talikasının ulusal meslek standardında doğrudan kente özgü bir at arabası olarak tanımlanmasının kültürel miras açısından önemli olduğunu vurguladı.Bu düzenlemenin yalnızca talikacılık mesleğinin korunmasına değil, Edirne’nin geleneksel kültürünün ve talikanın daha geniş kitlelere tanıtılmasına da katkı sağlayacağını belirten Abacı, standardın mesleğin gelecek kuşaklara aktarılması açısından önemli bir adım olduğunu söyledi.“Yaşayan İnsan Hazinesi” unvanına sahip Özcan Abacı, talikacılık geleneğini yalnızca üretim yaparak değil, mesleğin inceliklerini yeni nesillere öğreterek de yaşatıyor.Abacı, ahşabı işleyerek geleneksel talika ve faytonların aslına uygun, beşte bir ölçekli minyatürlerini hazırlıyor. Üretim sürecinde kullanılan teknikleri ve geleneksel yöntemleri oğluna da aktaran Abacı, mesleğin aile içinde devam etmesi için çalışmalarını sürdürüyor.Talikacılık alanındaki çalışmaları nedeniyle 2024 yılında Türkiye’nin Yaşayan İnsan Hazineleri Ulusal Envanteri’ne kaydedilen Abacı, bu kapsamda verilen ödülü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın elinden aldığını belirtti.Söz konusu unvanın kendisi için büyük anlam taşıdığını ifade eden Abacı, Neşet Ertaş ile aynı ödüle layık görülmenin kendisi açısından ayrı bir gurur olduğunu söyledi.Ulusal meslek standardının oluşturulmasının ardından talikacılığın bilgi ve becerilerinin daha sistemli biçimde aktarılmasının önünün açılması beklenirken, Edirne talikasının da geleneksel kimliğiyle gelecek kuşaklara taşınması hedefleniyor. (Kaynak: ENSONHABER)