Kayalara sıkıştırdılar, sonra tek tek söküldü

Kuzey İrlanda'nın bazalt sütunlarıyla tanınan kıyısı Giant's Causeway'de koruma ekipleri, ziyaretçilerin yıllar içinde kaya yarıklarına sıkıştırdığı 20 kilogramdan fazla bozuk parayı sahadan çıkardı. Yaklaşık 10.000 madeni paraya denk gelen bu birikim, çoğunlukla birer birer söküldü. Kimi uğur, kimi sevgi göstergesi olarak bırakılan alışkanlık yıllardır sürüyordu. Ancak ölçeği son on yılda belirgin biçimde arttı. Yarıklara sıkışan paralar, sahanın bazalt sütunlarına zarar vermeye başlamıştı. BOZUK PARALAR KAYAYA NE YAPIYORDU? Bir jeoloji raporu, madeni paraların kayadan çıkarılmasını önermişti; metalin bazaltı hem fiziksel hem de kimyasal olarak etkileme ihtimali vardı. Zamanla korozyona uğrayan paralar, koyu renkli taşın üzerinde iz bırakıyordu. Kayanın bazı bölümlerinde pas rengi lekelenme aşağı doğru yayılmış, bu alanlar çevredeki doğal bazalttan belirgin biçimde ayrılmıştı. National Trust'ın doğa iletişimi görevlisi Dr Cliff Henry'ye göre sorun yalnızca görüntüyle sınırlı değildi. Korozyona uğrayıp genleşen paralar, sıkıştıkları yarığın kenarlarına ve üstteki sütunlara basınç uygulayabiliyordu. Ziyaretçiler madeni parayı zorla iterken doğal çatlakları genişletme riski taşıyordu. Kimi zaman parayı daha derine çakmak için başka bir taşı çekiç gibi kullanmaları riski büyütüyordu. Tekrarlanan bu baskının kırılgan kenarları zamanla zayıflattığı, küçük parçaların kopmasına yol açabildiği belirtiliyor. BİR TAŞ USTASI, BİNLERCE PARAYI TEK TEK SÖKTÜ Söküm çalışması geçen yılın mayıs ayında başladı. İşi yürütmek üzere sahaya uzman taş ustası Nathan Morrow getirildi. Her paraya uyan tek bir yöntem yoktu. İş kimi zaman tatmin edici, kimi zaman sinir bozucuydu. Kayanın kenarına yakın duran paralar bazen pense ile kavranıp çıkarılabiliyordu. Dar boşluklara daha derine gömülenler içinse derz aleti gerekiyordu. İnatçı bir tek parayı yerinden oynatmak 20 dakikadan uzun sürebiliyor, bazıları ise neredeyse dokunulur dokunulmaz çıkıyordu. Morrow, sıkışmış bir parayı ileri geri oynatmayı sürdürdükçe onun yavaş yavaş gevşediğini gördü; amaç, çevredeki taşa gereksiz baskı bindirmeden metali hareket ettirmekti. KIYININ VOLKANİK GEÇMİŞİ VE FINN MCCOOL EFSANESİ Giant's Causeway insan eliyle yapılmadı. Yaklaşık 40 bin bazalt sütunu, milyonlarca yıl önceki volkanik hareketlerle biçimlendi. Yerkabuğundaki çatlaklardan yükselen erimiş kaya soğuyup büzüldükçe kırıldı ve bugün denize doğru uzanan o çarpıcı geometrik sütunlara ayrıldı. Kıyının bir de efsanesi var. İrlanda anlatısına göre dev Finn McCool, başka bir devle hesaplaşmak için İskoçya'ya geçmek üzere bu yolu kendi elleriyle inşa etmiş. Bir başka rivayet ise Man Adası'nı Finn'e bağlar. Adanın, devin kavga sırasında fırlattığı bir toprak parçasının hedefi ıskalamasıyla oluştuğu söylenir. Ancak Giant's Causeway'in hikayesi yalnızca efsanelerden ibaret değil. Sahayı her yıl yüz binlerce kişi geziyor. Birkaç saniye süren küçük bir hareket, bu kalabalıkla birlikte binlerce kez tekrarlanabiliyor. KAYALARA ARTIK PARA BIRAKILMAMASI İSTENİYOR Dr. Henry, ziyaretçilerin para bırakmak istemeleri halinde bunu bağış kutularına yapabileceğini söylüyor. Kayalara para sıkıştırılmaması için bölgeye yeni tabelalar yerleştirilirken National Trust da sosyal medya hesaplarından ziyaretçilere çağrıda bulunuyor. (Kaynak: HABERTURK)