NASA'nın yörüngesini kaybeden Swift teleskobunu kurtarma girişimi başarısız oldu

NASA, evrendeki en güçlü patlamalar arasında yer alan gama ışını patlamalarını gözlemlemek amacıyla 2004'te alçak Dünya yörüngesine gönderilen Neil Gehrels Swift Uzay Teleskobu'nun yörüngesini yükseltme girişiminden sonuç alınamadığını açıkladı. Artan güneş hareketleri ve atmosferik sürtünme nedeniyle irtifa kaybeden teleskobun, ilerleyen dönemde kontrolsüz şekilde atmosfere girerek parçalanması bekleniyor.Yörüngesindeki irtifa kaybı hızlanan Swift teleskobunun atmosfere girerek yanmasını önlemek isteyen NASA, Arizona merkezli Katalyst Space Technologies şirketiyle 30 milyon dolar değerinde anlaşma imzaladı.Plan kapsamında Katalyst tarafından geliştirilen "LINK" adlı uzay aracının Swift teleskobuna ulaşarak kenetlenmesi ve teleskobu daha yüksek bir yörüngeye taşıması hedeflendi.Bu yöntemle teleskobun kullanım süresinin uzatılması ve kontrolsüz yeniden girişinin önüne geçilmesi amaçlandı.Kurtarma planının önemli aşamalarından biri olan LINK'in fırlatılması 3 Temmuz'da Northrop Grumman'ın Pegasus XL roketiyle gerçekleştirildi.Ancak LINK, fırlatmanın ardından kısa süre içerisinde yönelim ve oryantasyon kontrolünde teknik problemler yaşamaya başladı. Uzay aracının doğru konumlandırılmasını sağlayan sistemlerde meydana gelen arızalar, kurtarma operasyonunun ilerlemesini güçleştirdi.Mühendisler, sorunu çözebilmek amacıyla yazılım güncellemeleri gerçekleştirdi. Ayrıca LINK'in kendi ekseni etrafındaki dönüş hızını azaltmaya yönelik çeşitli çalışmalar yapıldı.Ancak tüm müdahalelere rağmen yönelim kontrol sistemindeki arıza giderilemedi.Yaşanan teknik sorunların çözülememesi üzerine NASA, Swift teleskobunun yörüngesini yükseltmeye yönelik kurtarma görevini resmi olarak sonlandırdı.NASA Yöneticisi Jared Isaacman, hedeflenen sonuca ulaşılamadığını belirtirken, yüksek potansiyel taşıyan ancak teknik açıdan riskli bu tür görevlerin gelecekteki uzay çalışmaları açısından denenmeye değer olduğunu ifade etti.Swift'i daha yüksek yörüngeye taşıma planı iptal edilmiş olsa da LINK'in görev sürecinin tamamen sona ermeyeceği bildirildi.Uzay aracının, Swift teleskobuna yaklaşma ve kenetlenme kabiliyetlerini test etmeye yönelik manevralarına devam edeceği açıklandı.Katalyst Space Technologies Üst Yöneticisi Ghonhee Lee ile NASA Astrofizik Bölümü Direktörü Shawn Domagal-Goldman, kısa sürede geliştirilen ve ilk olma özelliği taşıyan misyondan elde edilecek deneyimlerin gelecekteki uydu servis ve kurtarma operasyonlarına katkı sağlayacağını belirtti.Görev kapsamında toplanacak verilerin, yörüngede bulunan uydulara müdahale edilmesi, servis verilmesi veya kullanım ömrü sona ermek üzere olan uzay araçlarının kurtarılması için geliştirilecek yeni teknolojilere yol göstermesi bekleniyor.Gama ışını patlamalarını incelemek üzere tasarlanan Neil Gehrels Swift Uzay Teleskobu, 2004'ten bu yana Dünya yörüngesinde bilimsel gözlemler gerçekleştiriyor.Ancak teleskobun bulunduğu alçak Dünya yörüngesinde son dönemde artan güneş hareketleri ve atmosferik sürtünme nedeniyle irtifa kaybının hızlandığı belirtildi.Kurtarma girişiminin başarısız olmasıyla teleskobun yörüngesinin daha da düşmesi ve ilerleyen süreçte kontrolsüz biçimde Dünya atmosferine girmesi bekleniyor. Atmosfere giriş sırasında teleskobun büyük bölümünün parçalanarak yanacağı öngörülüyor. (Kaynak: ENSONHABER)