Otoyol ve köprülerin özelleştirilmesine ilişkin açıklama: Mülkiyet devlette kalacak

Türkiye'de Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından işletilen ücretli otoyollar ve Boğaz köprülerinin özelleştirilmesi tartışma konusu oldu.Hazine ve Maliye Bakanlığı, medyada yer alan bazı dezenformasyon içeren haberlere ilişkin açıklama yaptı.Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdülkadir Uraloğlu, bakım ve onarım maliyetlerini gerekçe göstererek Hazine ile birlikte işletme hakkı devri modelinin fizibilite çalışmalarının sürdüğünü belirtmiş; Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ise daha önce 'yeni bir özelleştirme kararı alınmadığını, programdaki varlıklar için rutin hazırlık çalışmalarının devam ettiğini' açıklamıştı.Mülkiyet devrinin hukuken mümkün olmadığı, yalnızca belirli süreyle işletme hakkının devredilebileceği defalarca vurgulanmıştı.5 Eylül tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 11750 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile süreç resmiyet kazandı.Kararla Niğde-Pozantı Otoyolu, Gaziantep Çevre Otoyolu ve Bursa Çevre Otoyolu'nun (Çağlayan Kavşağı-Yenişehir Kavşağı arası) bölümü ile bağlı yollar, bakım-işletme tesisleri, hizmet tesisleri, ücret toplama ve yük aktarma merkezleri de özelleştirme kapsam ve programına alındı.Daha önce kapsama alınan köprüler ve otoyollar da bu çerçevede değerlendirilecek.- Edirne-İstanbul-Ankara,- Pozantı-Tarsus-Mersin,- Tarsus-Adana-Gaziantep,- Toprakkale-İskenderun,- Gaziantep-Şanlıurfa,- İzmir-Çeşme,- İzmir-Aydın Otoyolları,- İzmir ve Ankara Çevre Otoyolları,- Boğaziçi Köprüsü (15 Temmuz Şehitler) ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve çevre otoyolu ile bunların bağlantı yolları, hizmet tesisleri, bakım ve işletme tesisleri, ücret toplama merkezleri ve diğer mal ve hizmet üretim birimleri ile varlıkları.Özelleştirme, mülkiyet devri hariç tutulmak üzere işletme hakkının verilmesi, kiralama, mülkiyetin gayri ayni haklarının tesisi, gelir ortaklığı modeli veya diğer uygun yöntemlerle yapılabilecek.Sözleşme süresi 30 yıl olarak belirlendi.İşlemlerin 31 Aralık 2031'e kadar tamamlanması öngörülüyor.Özelleştirme tamamlanana kadar bakım, onarım ve işletim sorumluluğu KGM'de kalmaya devam edecek.Hazine ve Maliye Bakanlığı, karara ilişkin olarak şu açıklamayı yaptı:Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen ve özelleştirme kapsam ve programında bulunan otoyol ve köprülere yönelik teknik, hukuki ve mali hazırlık çalışmaları; ilgili kurumlarla koordinasyon içinde, mevzuata uygun ve şeffaf biçimde sürdürülmektedir.Yürütülen bu rutin hazırlık çalışmaları kamu varlıklarının satışını değil, mülkiyetin Devlette kalması kaydıyla işletme hakkının belirli bir süre için devredilmesini esas alan bir modelin değerlendirilmesine yöneliktir.Bu modelde öncelik gelir elde etmek değil; otoyollarda hizmet kalitesini yükseltmek, bakım ve yatırımları hızlandırmak ve işletme verimliliğini artırmaktır.Diğer yandan, kamuoyunda otoyolların yıllık 600 milyon dolar kar ettiği ve 30 yıllık toplam karın 18 milyar dolara ulaştığı yönünde eksik ve yanıltıcı değerlendirmeler yapılmaktadır.Oysa 600 milyon dolar kar değil, gelirdir.Bu tutarın yaklaşık 300 milyon doları bakım ve onarım giderlerine ayrılmaktadır.Ayrıca önemli tutarda yatırım ve yenileme harcamaları ile personel ve işletme giderleri bulunmaktadır.Tüm bu maliyetler göz ardı edilerek yapılan hesaplamalar, otoyolların gerçek ekonomik değerini yansıtmamakta ve kamuoyunu yanıltmaktadır. Bu nedenle 600 milyon doların doğrudan 30 yıl ile çarpılarak '30 yıllık kar' veya 'kamu zararı' hesabı yapılması teknik ve mali açıdan geçerli değildir.Altyapı değerlemelerinde trafik projeksiyonları, bakım ve yenileme yatırımları, İşletme ve personel giderleri, finansman maliyetleri ve riskler birlikte dikkate alınır.Yukarıda belirtildiği üzere, yürütülen çalışmaların temel amacı; hizmet kalitesini artırmak, bakım ve yatırımları hızlandırmak, işletme verimliliğini yükseltmek ve sürdürülebilir bir altyapı yönetimi oluşturmaktır.Ücretsiz otoyolların ücretli hale getirilmesi, geçiş ücretlerine ilişkin ilave bir artış kararı ve çalışanların mevcut haklarını kaybetmesine yol açacak herhangi bir karar bulunmamaktadır.5.9.2026 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Cumhurbaşkanı Kararı özelleştirme ihalesine çıkılmasını ifade etmeyip, yapılacak işlemler konusunda Özelleştirme İdaresi Başkanlığını yetkilendirmektedir.Sürecin tüm aşamaları Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde, şeffaflık, rekabet ve hesap verebilirlik ilkeleri esas alınarak yürütülmektedir. (Kaynak: ENSONHABER)