SON DAKİKA | Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek: Eşel mobil olmasa mazot 103 TL olacaktı

Bakan Şimşek'in konuşmasının satır başlıkları: Uluslararası Enerji Ajansı Başkanının da geçenlerde ifade ettiği gibi, şu anda yaşanan şok, ikinci dünya savaşı sonrası yaşanan en büyük şok. Özellikle Hürmüz Boğazı birçok temel, üretim, tedarik merkezi olması sebebiyle küresek ekonomiyi çok derinden etkiledi. "TEDARİK ZİNCİRİNİN NORMALE DÖNMESİ AYLAR ALACAK" Ateşkese varılmış olması memnuniyet verici fakat bu şekliyle bile dursa tedarik zincirindeki kırılmaların savaş öncesine dönüşü iyimser tahminle aylar alacak. Küresel enflasyon beklentileri yükseldi çünkü maliyetler ve hammadde fiyatları artıyor. Petrol şoku diye tanımlarsak, birçok ekonomi için de büyümenin aşağı yönlü düşünülmesini gerekecek bir şok ortaya çıkarttı. Dolayısıyla bir maliyet boyutu var ve büyüme üzerinde de olumsuz etkileri var. Doların güçlenmesi bu dönemde önemli bir özellik oldu. Büyük resimde, eğer bu şok devam ederse, ateşkes bozulur ve tekrar petrol, doğalgaz, hammadde fiyatları yükselerek etkili olursa, büyümede düşüş enflasyonda yükseliş, küresel bir resesyon riskini de içerir. Ateşkes umarım sürdürülür, nihai bir anlaşma yapılır ve bu durumda da küresel ekonomideki bu beklentiler olumluya döner. Dün de gördüğümüz gibi ateşkesin devamı önemli olan. Bu fiyatlara hızlı bir şekilde yansır. Gelişmekte olan ülkeler çok farklı karakteristiklere sahipler. Petrol ithal edenlere yaklaşım farklı ihraç edenlere farklı. Bu krizden nemalanan ülkeler de var. Ortalık yatışınca, hangi ülkenin makroekonomik politikaları sağlıklı, hangi ülkenin dengeleri güçlü buralara bakılacak. Türkiye’de risk fiyatlaması dün çok çarpıcı şekilde indi. Bu şokun bölgede ve küresel olarak etkileri fiyatlanıyor. Risk iştahının tekrar dönme ihtimali var. Sağlanan ateşkes devam ederse etkiler geri çevrilemez olmayacak. Etkisi bu krizin yayılımına ve süresine bağlı. Başlangıçta öngörülenden fazla oldu ancak 45 günün altında olması değerli. Başlangıçta o gün itibarıyla açıklanan hedefler çerçevesinde değerlendirildiğinde bu savaşın birkaç hafta, sürebileceğini düşündük. Bir buçuk aya yakın sürede durdu. Öngörülerimizin çok dışına çıktı diyemem ama biz bir ay civarında düşünüyorduk tarafların açıkladığı hedefler doğrultusunda. "BİZ GEÇEN SENE RÜŞTÜMÜZÜ İSPAT ETTİK" Bizim şokları yönetme kapasitemiz iyi. Biz geçen sene rüştümüzü ispat ettik. Geçen seneki savaş bugünkü gibi etkili olmadı ama o da etkiliydi. Ticaret savaşları da ciddi etki yarattı, zirai don da ciddi etkiler yarattı. Geçen sene program bütün bu şoklara karşı rüştünü ispat etti Biz savaşın başladığı günün ertesinde bütün ekipleri topladık, riskleri ve neler yapılması gerektiğini tartıştık. Şok olduğu zaman ani tepkiler geliyor, o tepkilerin yönetilmesi Türkiye’ye dışarıdan bakış açısını belirliyor. O yüzden önce piyasaların işleyişini önceliklendirdik. "TÜRKİYE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE GÖRE DAHA İYİ PERFORMANS ORTAYA KOYDU" Bu coğrafyadan çok uzakta olan borsalardaki düşüşlere oranla ülkemizdeki borsa çok daha dayanıklı çıktı. Türkiye gelişmekte olan ülkelere göre daha iyi performans ortaya koydu. Savaşın olduğu bölgede olmamıza ve petrol ithalatçısı olmamıza rağmen etkileri sınırladıysak bu proaktif yaklaşımın sonucudur. Öncelikle bizim uyguladığımız bir program var ve önemli kazanımlarımız var. Eşel mobil sisteminin hizmete alınması da neyi önceliklendirdiğimizi gösteriyor. Benzin ve mazot gibi yükselişleri sınırlandırdık. Eşel mobil sistemini ortaya koymasak mazot 103 TL benzin ise 78 TL olacaktı. Halbuki 64 TL "ÜLKEMİZDE AŞIRI BİR FİYATLAMA RİSKİNDE ÖNE ÇIKMADIK" Her şeyin bir getirisi götürüsü var. Birçok ülke kamu çalışanlarını eve gönderdi. Dramatik tedbirler aldılar. Bizim ülkemizde aşırı bir fiyatlama riskinde öne çıkmadık. Siz zamanında tamponları güçlü bir şekilde inşa ederseniz dış şoklara karşı direncinizi artırıyorsunuz. Bağışıklık sisteminize yatırım yaparsanız hastalıklarla daha iyi başa çıkıyorsunuz. Tedbirlerin mantığı, esas itibarıyla piyasa sağlıklı işlesin, şokun etkilerini sınırlayalımdı. Daha uzun sürerse (savaş) ayrı bir araç setiyle durumu değerlendireceğiz. Bu bir dış şok, bu 4 hafta sürer diye düşünsem de ona göre hesap yapmam. Bütün senaryolara göre çekmecemizde bir tepki fonksiyonumuz var. Rezervin foksiyonu ne diye değerlendirme yapalım öncelikle. Bir ülkenin uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmek. İşin diğer boyutu, şoklarda tampon görevi görmesidir. Uzun süre para politikasında yaşanan sorunlar ve rezervle ilgili gelinen nokta ile piyasamız tek taraflı çalışıyor. Çok güçlü bir TL talebi var ve Türkiye’ye döviz giriyor. Ya da bu seneki savaşta olduğu gibi risk iştahında azalma olduğu gibi sermaye çıkışı tek yönlü olabiliyor. "REZERVLERDE BİR SORUN YOK" Kur politikasını belirliyorsunuz ancak uygulaması kurumlar üzerinden gidiyor. Orada da arkadaşlar birçok konuyu gözetmek zorundalar. Bütün bu konular hassasiyetle takip ediliyor. Yaklaşık 162 milyar dolarlık bir rezervimiz var. Yeterlilikte geçmişten daha iyiyiz. Kur rejimiyle de ilişkili. Rezervlerde bir sorun yok. Rezervlerimiz güçlü. Nette de artıdayız. Türkiye’den kaynaklı bir sorun olmadığı gibi makroekonomik temelleri sağlam olduğu için Bu fon akışı tersine çok hızlı dönüyor. Dün çok güçlü bir dönüş başladı. Biz kısa vadeli girişleri cezalandırıyoruz. Kısa vadeli para piyasasına gelenlerin Merkez Bankası daha pahalı hale getirecek enstümanları devreye aldı. “GEÇEN SENEYE GÖRE REKABET GÜCÜNDE KUR ORANLI OLUMSUZ BİR DURUM OLUŞMADI” Rezervlerimiz güçlü, zirveye göre veya kriz öncesine göre 48,7 milyar dolar düşüş yaşandı ancak 4’te birinden fazlası altın fiyatlarındaki düşüşten kaynaklandı. Onu kenara bırakırsanız geçen seneye göre döviz talebi şok daha büyük olmasına rağmen daha mütevazi. Bu da programımızın sonuç verdiğini, kredibilite inşa ettiğimizi ortaya çıkartıyor. Bu ateşkesin devamı halinde eski rezerv seviyelerine geri gelinecek. Bence en önemli gösterge hane halkının döviz talebi inanılmaz sınırlı oldu. Talep daha çok altına oldu. Makro açıdan baktığınız zaman bunu bir dengede götürmemiz gerektiği net. Sepet bazında geçen seneye göre bakarsanız rekabet gücünde kur oranlı olumsuz bir durum oluşmadı. Bu sene de Merkez Banka'mız belli parametrelerle süreci yönetiyor. En belirleyici faktör enflasyon farklarıdır. Türkiye’nin net uluslararası yatırım pozisyonuna bakarsanız, dünyanın Türkiye’den alacakları netine bakarsanız 325 milyar dolara Türkiye’nin pozisyonu ekside. TL’de değer kaybı ciddi bir bilanço kaybı yaratıyor ülkede. Sanayi deyince imalat, ihracatçı, reel sektör geliyor. Döviz varlıklarıyla yükümlülükleri arasındaki fark 200 milyar dolar civarında. Gereksiz değer kaybı durumunda bilanço tahribatı yaratıyor. "DÖVİZ KURUNA GÖRE DIŞ TALEP 11 KAT DAHA GÜÇLÜ" İhracatın dış talep, kur esnekliğine bakıldığı zaman döviz kuruna göre dış talep 11 kat daha güçlü. Genel makro ekonomide sağlıklı işleyişi sağlayıp kalıcı bir şekilde sanayicimizin rekabet gücünü artırmak için çalışıyoruz. OECD ülkeleriyle karşılaştırdığımız zaman en ucuz doğalgaz ve elektrik fiyatlaması olduğunu göreceksiniz. İkincisi ulaşım altyapısı. OSB’leri, üretim üslerinin liman bağlantısını demiryolu ile yapmamız kalıcı rekabet gücü için. Finansmana erişim, piyasa maliyetinin yarısına kredi imkânı sunuyoruz ihracatçımıza. Büyük resme bakınca daha rekabetçi ihracatçı, sanayici için, ulaşım, enerji, navlunda kalıcı çözümler sunuyoruz. Zorluk içinde olan emek yoğun sektörlerimiz var ve çok güçlü destekler veriyoruz. Asgari ücret desteği var ve işgücü desteği var. Devlet emek yoğun sektörlere 4.800 TL’ye yakın kişi başına destek veriyor. 2002 ile 13-14 arası kur göreceli olarak istikrarlı, reel olarak değer kazanmış Sonrasında kalıcı bir rekabet gücü kazanılamamış katlanarak kur buralara gelmiş. Bizim hedefimiz rekabet gücü. Biz sanayicimizin katma değer zincirinde yukarı çıkması için güçlü destekler veriyoruz. Bizim reel sektörde diyaloğumuz güçlü. Geçici çözümler yoktur. Kalıcı yapısal dönüşüm gerekiyor. (Kaynak: CNN)