TİHEK'ten ÖSYM'ye görme engelli adayların ek süresi nedeniyle 40 bin lira ceza

Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezinin görme engelli adaylara farklı sınavlarda aynı ek süreyi uygulamasının engellilik temelinde ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine hükmetti.TİHEK'in kararına göre, yüzde 80 görme kaybı bulunan bir aday, ÖSYM tarafından düzenlenen sınavlarda kendisine verilen ek süre ile soru kitapçıklarındaki yazı puntosunun yetersiz olduğunu belirterek Kuruma başvurdu.Başvuruda, YDS, YÖKDİL ve ALES'te 14 punto soru kitapçığı ve 30 dakika ek süre verilmesine rağmen tüm soruların yanıtlanamadığı ifade edildi. EKPSS'de ise sınav süresinin yüzde 50'si oranında ek süre sayesinde soruların zamanında okunabildiği belirtildi.Başvuran, az gören adaylar için soru kitapçıklarındaki yazı puntosunun artırılmasını ve sınav süresinin yüzde 50'si kadar ek süre verilmesini talep etti. Okuyucu ve işaretleyici desteği sağlanan adaylara da ek süre uygulanması gerektiğini bildirdi.İnceleme kapsamında TİHEK tarafından ÖSYM'nin görüşüne başvuruldu. ÖSYM, engelli, sağlık sorunu veya özel durumu bulunan adaylar için sınavlarda eşitliği sağlamaya yönelik çeşitli uygulamaların bulunduğunu bildirdi.Bu kapsamda adayların soru kitapçığını okuma, cevap kağıdını işaretleme, sınav salonuna erişim ve kullanılacak araç-gereçlere ilişkin ihtiyaçlarının dikkate alındığı, gerekli durumlarda okuyucu veya işaretleyici desteği sağlandığı belirtildi.ÖSYM, EKPSS'deki yüzde 50'lik ek sürenin ilgili mevzuat, protokol, Bilim Kurulunun değerlendirmeleri ve uzman görüşleri doğrultusunda belirlendiğini aktardı.Kurum ayrıca EKPSS'de 16 ve 18 punto soru kitapçığı ile cevap kağıdı kullanıldığını, diğer sınavlarda daha büyük punto kullanımının ise sınavların amacı, soru sayısı, metin uzunluğu ile şekil, grafik ve tablo içeren soruların farklılığı nedeniyle teknik açıdan mümkün olmadığını savundu.Başvuruyu değerlendiren TİHEK, görme engelli adaylara verilen ek sürenin sınavların özellikleri dikkate alınarak ayrı ayrı belirlenmemesinin makul düzenleme yapma yükümlülüğüne aykırı olduğu sonucuna vardı.Kurum, farklı sınavların soru yapısı, içeriği ve süresinin değişmesine rağmen görme engelli adaylara 30 dakika ek süre verilmesini ayrımcılık yasağı kapsamında değerlendirdi.TİHEK Kurulu, uygulamanın engellilik temelinde ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine hükmederek ÖSYM Başkanlığına 40 bin lira idari para cezası uygulanmasına karar verdi. Soru kitapçıklarındaki punto büyüklüğüne ilişkin başvuruda ise ihlal bulunmadığına karar verildi.Kararın gerekçesinde, 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu ile Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi kapsamında, engelli bireylerin diğer kişilerle eşit koşullarda haklardan yararlanabilmesi için gerekli makul düzenlemelerin yapılması gerektiği belirtildi.Kararda, engelli adaylara tanınan ek sürenin, adayların engelleri nedeniyle dezavantaj yaşamadan diğer adaylarla eşit koşullarda sınavlara katılabilmesini sağlayan bir düzenleme olduğu vurgulandı.Sınavların türü, soru içeriği, soru biçimi ve sürelerinin birbirinden farklı olduğu belirtilen kararda, bu nedenle görme engelli adaylar için ek sürenin her sınav özelinde ayrıca değerlendirilmesi gerektiği kaydedildi.Farklı sınavlarda ek sürenin sınavın özelliklerine göre belirlenmesinin ÖSYM açısından aşırı veya orantısız bir külfet oluşturmayacağı ifade edilen kararda, makul düzenleme ilkesine aykırı uygulama nedeniyle engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiği sonucuna varıldı. (Kaynak: ENSONHABER)