⚡ Ajans Online
KÜLTÜR - SANAT

Türk Müziğine yüzden fazla eser kazandıran Osmanlı Padişahı

Türk musikisinde ekol haline gelmiş bu dahi bestekar, III. Selim. Sultan III. Selim’in Topkapı Sarayı’nda sürdüğü yirmi senelik tac ve taht saltanatının yanı sı

📍 Muş
Türk musikisinde ekol haline gelmiş bu dahi bestekar, III. Selim. Sultan III. Selim’in Topkapı Sarayı’nda sürdüğü yirmi senelik tac ve taht saltanatının yanı sıra, çocukluğundan beri bütün içiyle, ruhu ile bağlandığı bir de mûsikî saltanatı vardı.Sultan III. Selim Han. 1761-1808 yılları arasında yaşayan Sultan, Türk Musikimizin köşe taşıydı. Günümüze altmıştan fazla bestesi ulaştı.Sûzidilârâ fasıl ve âyininin bestekârı eski edebiyatımızın Şeyh Galipleri, Esrar Dede’leri ile çağdaş bir şairi, Mevlânâ dergâhının yumuşak gönüllü bir dervişi olan bu içli, hisli insan, şehid edilinceye kadar yaşadığı günleri, seneleri, Sadullah Ağa, Ârif Mehmed Ağa, Tanbûri İzak, Abdülhalim Ağa, Hamami-zâde İsmail Dede gibi büyük ustalarla geçirdi. Bu ustalar ses âlemine ibdâkâr kabiliyetleri ile yeni yeni şaheserler kazandırıyorlardı. III. Selim, devrinin bu güzide sanatkârlarını davet eder, gece gündüz bunlarla vakid geçirirdi.Mûsikîye genç yaşında başlamış ve bu güzel sanatla en ziyade şehzâdeliği zamanında meşgul olmuştur. Tahta çıkınca saltanat gaileleri, hükümet işleri, yenilik teşebbüsleri onun bu meşguliyetine az çok mâni olmuşşsa da , vakid buldukça yine yeni yeni besteler vücûde getirmekten geri kalmamış ve kendisinin doya doya uğraşamadığı bu güzel sanat müntesiblerini dâima teşvik ve himaye etmiştir.III. Selim’in mûsikî hocaları Kırımlı Ahmed Kâmil Efendi ve Tanbûri Ortaköylü İzak’tır. Ahmed Kâmil Efendi’den usûl ve eser meşk etmiştir. İzak ise tanbur hocası idi. Bilhassa peşrev ve saz semaileriyle o devrin ünlü bestekârlarından biri olan İzak’a karşı padişahın fevkalâde hürmet ve teveccühü vardı. Yanına geldiği zaman ayağa kalktığı söylenir. Bürgün huzurda icra edilecek Küme Faslı’na geç kalan İzak’ı, harem ağaları içeri bırakmamışlar ve biraz incitmişler. Perde arkasından bu hali gören padişahın fena halde canı sıkılmış ve köleye, -Senin gibi binlerce köle bulurum;ama İzak gibi bir üstad bulamam-diye adamakıllı haşlamış. Böylece, padişahın da iyi bir mûsikîşinas olması ve bu sanatı, sanatkârları himaye ve teşvik etmesi sayesindedir ki bu devirde mûsikîmiz en feyizli, en verimli, en mükemmel bir merhaleye erişmişti.Aynı zamanda usta bir tamburi, neyzen ve hanende olan Sultan III. Selim'in "İlhami" mahlasını kullanarak yazdığı şiirlerden oluşan bir de divanı var.Bu şiirlerden 42 beyitlik olanı, Medine'de Peygamber Mescidinin ön tarafındaki on iki sütuna yazılıdır.Sultan Selim'in en sevilen eseri, 'Şehnaz şarkı' olarak kayıtlarda yer almaktadır.Acem Aşiran Şarkı Dinle sözüm ey dil–ruba AksakArazbar Şarkı Oldu gönül sana mail Ağır Aksak SemaiBûselik Şarkı Bir pür–cefa hoş dilberdir AksakBüzürg Beste Aşkınla havalandım bilaneliğim gel de gör HafifEvcara Beste Mevc–ı atlas–ı felekte bu havadan geçtim MuhammesHüzzam Köçekçe Bir gonca–ı nevres–fidan AksakHüzzam Şarkı Gönül verdim bir civane AksakMahur Tavşanca Ne ararsam sende mevcut SofyanMahur Şarkı Sen şeh–ı hüsn–ı bahasın Ağır Aksak SemaiMahur Beste Teşrif–ı kudümün gözetir şevk ile canımMahur Şarkı Gel açıl gonca–dehen zevk edecek günlerdir Şark–ı Devr–i Revani Muhayyer–Sünbüle Şarkı Bir yosma şuh–ı dil–ruba Ağır DüyekMuhayyer–Sünbüle Ağır Semai Dem o demlerdi ki edip hemdem–ı ülfet beni Sengin SemaiMuhayyer–Sünbüle Şarkı Ey gonca–i nazik–tenim DüyekNevâ–Bûselik Şarkı Çünki ey şuh–ı fedayi DüyekNihavend Şarkı Olmasın mı mübtelası serseri Ağır AksakNihâvend–i Kebîr Şarkı Gel azm edelim bu gece Göksu’ya beraber Ağır Aksak SemaiPesendîde Beste Her ne dem sakıy elinden sagar–ı işret gelir ÇenberPesendîde Yürük Semai Yine gül safaya mecbur ne esir–ı dil–rübadır Yürük SemaiPesendîde Ağır Semai Ziver–ı sine edip ruh–ı revanım diyerek Ağır Aksak SemaiRast İlahi Andelib olmak dilersen ol güle Nim EvsatRast–ı Cedîd Beste Çeksem o şuhu sineye hulyalarım gibi Hafif Saba Şarkı Bu dil üftade ol kakül–ı yare DüyekSuz–i Dilara Şarkı Gülşende yine meclis–ı rindane donansın CurcunaSuz–i Dilara Şarkı Nihal–ı kaametin bir gül–fidandır AksakSuz–i Dilara Yürük Semai Ab–u tab ile bu şeb haneme canan geliyor Yürük SemaiSuz–i Dilara Beste Çin–i giysusuna zencir–i teselsül dediler HafifSuz–i Dilara Ağır Semai A gönül cur–a mıyız kar–ı penah eyleyelim Ağır Aksak SemaiSuz–i Dilara Beste Kenan–ı aşkını çekmek o şuhun hayli müşkil DarbeynSuz–i Dilara Ayin Dilberi vü bidili esrarı mast DeğişmeliŞehnaz Şarkı Bir nevcivana dil mübteladır AksakŞehnaz–Buselik Şarkı Bugün bi–aman gördümŞevk–Efza Şarkı Ey serv–ı gülzar–ı vefa niçin ettin bize cefa AksakŞevk–i Dil Ağır Semai Aman aman yetişir bu edaların canım Aksak SemaiŞevk–i Dil Yürük Semai Nive bir yakılayım tab–ı ruhun mehveşine Yürük SemaiŞevk–u Tarab Kâr Der sipihr–ı sine–em dağ–ı muhabbet kevkebe Ağır HafifŞevk–u Tarab Durak Girandır çeşm–ı dilde hab–ı gaflet ya Resulall Durak EvferiŞevk–u Tarab Yürük Semai Gönlüm yine bir gonca–ı nazik–tene düştü Yürük Semai (Kaynak: ENSONHABER)