Türkiye Cumhuriyeti’nin temellerinin atıldığı Sivas Kongresi’nin 107. yıl dönümü

4 Eylül 1919’da Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşlarının katılımıyla gerçekleştirilen Sivas Kongresi, Milli Mücadele’nin siyasi ve örgütsel açıdan en önemli aşamalarından biri oldu. Kongrenin düzenlendiği Sivas, alınan kararlarla ulusal kurtuluş hareketinin merkezlerinden biri haline gelirken, şehir 107 yıl sonra tarihi günün yıl dönümünü çeşitli programlarla kutluyor.31 Ağustos’ta başlayan etkinlikler kapsamında Atatürk’ün Sivas’a gelişi temsili olarak canlandırılırken, kentte halk oyunları gösterileri, kıyafet defilesi, Misak-ı Milli Halısı Kesim Töreni ve çeşitli kültürel programlar gerçekleştirilecek.4 Eylül’de Atatürk Anıtı’na çelenk sunulmasının ardından Atatürk ve Kongre Müzesi’nde Sivas Kongresi temsili olarak canlandırılacak. Programda helikopter gösterisinin yanı sıra Sivas 10. Tarım, Hayvancılık ve Gıda Fuarı’nın açılışı, kortej yürüyüşü, mehteran konseri ve Halk Dansları Topluluğu gösterisi yapılacak. Günün sonunda ise konser programı düzenlenecek.Kutlamalar, 5 Eylül’de gerçekleştirilecek Muhsin Yazıcıoğlu Karakucak Türkiye Şampiyonası ile tamamlanacak.Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölümü Öğretim Görevlisi Serap Bozpolat Ayan, Sivas Kongresi’nin Türk milletinin bağımsızlık konusundaki kararlılığını ortaya koyduğu tarihi bir dönüm noktası olduğunu belirtti.Kongrenin yapıldığı dönemde manda ve himaye fikrinin gündeme geldiğini hatırlatan Ayan, Türk milletinin bağımsızlığından vazgeçmesinin mümkün olmadığını ifade etti.Ayan, “Türk esiri yaşamaz. Himaye, sömürgecilik bizim için asla bir seçenek olamaz. O yüzden Sivas Kongresi ya istiklal ya ölüm seçeneklerini sunuyor. Türk’ün var olabilmesi ancak bağımsızlıkla mümkün olabilecektir.” değerlendirmesinde bulundu.Milli Mücadele’nin oldukça zorlu şartlarda yürütüldüğünü aktaran Ayan, Mustafa Kemal Atatürk’ün bu süreçte bağımsızlık yolunu aydınlatan bir rol üstlendiğini söyledi.Amasya Genelgesi ile Sivas Kongresi’nin işaret edildiğini belirten Ayan, kongrede alınan kararların Milli Mücadele’nin sonraki aşamalarına yön verdiğini dile getirdi.Ayan, Sivas Kongresi’nde ortaya konulan iradenin TBMM’nin açılması, Sevr Antlaşması’nın reddedilmesi, Kurtuluş Savaşı’nın yürütülmesi ve Büyük Zafer’in ardından Cumhuriyet’in ilanına uzanan sürecin önemli yapı taşlarından biri olduğunu kaydetti.Atatürk’ün hiçbir zaman manda ve himayeyi kabul etmediğini vurgulayan Ayan, “Cumhuriyet demek milli iradenin inkişaf etmesi demek. İşte bu adım Sivas’ta başlıyor, bu yüzden Mustafa Kemal ‘Cumhuriyet’in temelini Sivas’ta attık’ diyor.” ifadelerini kullandı.Mustafa Kemal Atatürk, 19 Mayıs 1919’da Samsun’da başlattığı Milli Mücadele’yi Amasya’nın ardından Sivas’a taşıdı. 27 Haziran 1919’da kente gelen Mustafa Kemal Paşa, burada milli bir kongre düzenlenmesi yönündeki çalışmaları başlattı.Erzurum Kongresi’nin ardından 2 Eylül 1919’da yeniden Sivas’a gelen Atatürk, 18 Aralık 1919’a kadar kentte kaldı.Sivas Kongresi, 4 Eylül 1919’da saat 14.00’te bugünkü Atatürk ve Kongre Müzesi binasında başladı. Mustafa Kemal Paşa’nın başkanlığındaki kongrede, ülkenin içinde bulunduğu durum değerlendirilerek bağımsızlık mücadelesinin yol haritasına ilişkin kararlar alındı.Resmi çalışmaları 7 gün süren kongrede, yurdun farklı bölgelerinden gelen delegeler ülkenin geleceğine ilişkin görüşlerini ortaya koydu. 8-9 Eylül tarihlerinde yoğun şekilde tartışılan manda ve himaye konusu, 11 Eylül’de yayımlanan sonuç bildirgesiyle kongrenin kapanmasıyla sonuçlandı.Sivas Kongresi’nin en önemli kararlarından biri, manda ve himaye düşüncesinin reddedilmesi oldu. Kongrede alınan kararlar, 12 Eylül 1919’da Mustafa Kemal Paşa ve Heyeti Temsiliye tarafından halkın da katıldığı toplantıda kamuoyuna açıklandı.Kongrenin manda tartışmalarının yaşandığı günlerde, askeri tıbbiye öğrencisi Hikmet Bey de bağımsızlık konusundaki kararlılığını ortaya koydu. Öğrenci arkadaşlarının temsilcisi olarak Sivas’a gelen Hikmet Bey, manda fikrinin kabul edilmesine karşı çıktı.Hikmet Bey’in sözlerinden etkilenen Mustafa Kemal Paşa, gençlerin Milli Mücadele’deki rolüne dikkat çekerek, manda konusunda kararlı olduklarını ifade etti ve “Parolamız tektir ve değişmez, ya istiklal ya ölüm.” dedi.Kongre döneminde Sivaslı kadınlar da Milli Mücadele’ye destek verdi. Trabzon ve Erzurum’dan kente gelen göçmenlerle yakından ilgilenen kadınlar, Mustafa Kemal Paşa’nın çağrısının ardından örgütlenme çalışmalarına başladı. Bu çalışmaların sonucunda Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti, 9 Aralık 1919’da Sivas’ta kuruldu.4-11 Eylül 1919 tarihleri arasında gerçekleştirilen Sivas Kongresi ile milli egemenlik ve milli irade kavramları Milli Mücadele’nin temel unsurları haline geldi.Yurdun tamamını kapsayan bir temsil yapısının oluşturulduğu kongrede, Heyeti Temsiliye ülkenin geleceğinde etkili bir siyasi güç olarak öne çıktı. Sivas Kongresi, milli hareketin meşru bir zeminde örgütlenmesine ve halkın ortak bir hedef etrafında birleşmesine önemli katkı sağladı.Kongrede alınan kararlarla şekillenen Milli Mücadele, 9 Eylül 1922’de İzmir’in kurtuluşuyla büyük bir zaferle sonuçlandı. Bu zaferin ardından 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet’in ilanıyla Sivas Kongresi’nde ortaya konulan milli irade ve bağımsızlık anlayışı yeni devletin temelinde yer aldı. (Kaynak: ENSONHABER)