Dikkat! Kimler asla kullanmamalı?

Uzayda kemik kaybını önlemek için astronotlar üzerinde denenen titreşim terapisi, artık evlerimize kadar girdi. Hem kasları güçlendiren hem de kilo verme sürecini hızlandıran titreşim plakalarının şaşırtıcı etkileri ve asla kullanmaması gereken risk grupları haberimizin detaylarında... ASTRONOTLAR İÇİN GELİŞTİRİLEN BU TEKNOLOJİ KEMİKLERİ GÜÇLENDİRİYOR Titreşim terapisinin kökenleri oldukça şaşırtıcı bir yere, uzay araştırmalarına uzanıyor. Kraliyet Osteoporoz Derneği verilerine göre, bu teknoloji ilk olarak uzaydaki astronotların kemik kaybını önlemek amacıyla geliştirildi. Araştırmacılar, günde sadece 10 ila 20 dakika titreşim plakası kullanmanın kemikleri korumaya yettiğini keşfetti. 2023 yılında yapılan kapsamlı bir inceleme de bu cihazların kemiklere kan akışını artırdığını, yeni kemik dokusu oluşturan hücreleri uyardığını ve büyüme hormonunu desteklediğini ortaya koyuyor. Fiziksel aktivite sırasında kasların kemikleri çekerek güçlendirmesi gibi, titreşimlerin yarattığı mekanik enerji de aynı etkiyi yaratarak osteoporoz gibi hastalıklarla mücadelede önemli bir rol oynuyor. FARKLI HAREKET TİPLERİYLE DÖRT ANA CİHAZ BULUNUYOR Piyasada hareket yönü, titreşim derinliği ve frekansına göre birbirinden ayrılan dört farklı titreşim plakası bulunuyor. Sadece dikey hareket eden lineer modeller, tahterevalli gibi bir ucu inip diğer ucu kalkan pivot modeller ve bu iki hareketi birleştiren 3D/4D sistemleri en çok tercih edilenler arasında. Daha düşük yoğunluklu modeller ise kısa ama çok hızlı dikey hareketler üretiyor. Uzmanlar cihazların 12 ile 90 Hertz (Hz) arasında çalıştığını, ancak 50 Hz üzerindeki frekansların yaralanma riskini artırabileceğini belirtiyor. KRONİK AĞRILARI HAFİFLETMEDE ŞAŞIRTICI ETKİ Eklemleri, kasları ve kemikleri etkileyen kronik ağrılar, milyonlarca insanın yaşam kalitesini düşürüyor. Ancak yapılan araştırmalar, titreşim terapisinin özellikle bel ağrısı çekenlerde kasları gevşettiğini, eklem şişliklerini indirdiğini ve esnekliği artırdığını gösteriyor. İnme ve serebral palsi gibi rahatsızlıkların rehabilitasyonunda da kullanılan bu yöntem, aynı zamanda kemoterapiye bağlı sinir ağrılarını (nöropati) yan etki olmaksızın azaltmada oldukça başarılı sonuçlar veriyor. İLERLEYEN YAŞLARDA KAS KAYBINA KARŞI GÜÇLÜ BİR KALKAN Cihaz, kasları tıpkı ağırlık antrenmanlarında olduğu gibi dirence uyum sağlamaya zorluyor. Üstelik bunu sadece 15 dakika gibi kısa bir sürede ve eklemlere sıfır darbe ile yapıyor. Bu durum, titreşim plakasını özellikle hareket kısıtlılığı yaşayanlar ve yaşa bağlı kas kaybı (sarkopeni) sorunu olanlar için harika bir alternatif kılıyor. Elbette uzmanlar, cihazın en çok alt vücut ve merkez bölgesi kaslarını etkilediğini hatırlatarak, şınav, squat veya plank gibi hareketlerin cihaz üzerinde izometrik olarak yapılmasını tavsiye ediyor. KİLO VERMEYİ HIZLANDIRIYOR ANCAK TEK BAŞINA YETERLİ DEĞİL Titreşim plakaları genellikle hızlı yağ yakma vaadiyle pazarlanıyor. 2019 yılında aşırı kilolu bireyler üzerinde yapılan bir araştırma, bu cihazların düzenli egzersiz ve dengeli bir diyetle birleştiğinde yağ kütlesini azaltmada ciddi fayda sağladığını doğruluyor. Ancak tek başına üzerinde durmak mucizeler yaratmıyor. Kilo vermek için kalori açığı oluşturmak, iyi uyumak ve stresi yönetmek hala en önemli kural olarak karşımıza çıkıyor. BEYİN SAĞLIĞINA VE HAFIZAYA OLUMLU ETKİLERİ ARAŞTIRILIYOR Fiziksel faydalarının yanı sıra titreşim terapisinin bilişsel sağlık üzerindeki etkileri de tıp dünyasının yeni odak noktası. 2024 tarihli bir araştırma incelemesi, bu terapinin Alzheimer hastalarında hafıza, yön bulma ve dil becerilerini geliştirmeye yardımcı olabileceğine işaret ediyor. Hayvan deneyleri ise travmatik beyin hasarı ve felç iyileşmesinde umut verici sonuçlar veriyor. BU HASTALIKLARA SAHİP OLANLAR KESİNLİKLE DİKKATLİ OLMALI Titreşim plakaları genellikle 50 Hz ve altındaki frekanslarda son derece güvenli kabul ediliyor. Ancak kan pıhtılaşması geçmişi, kalp krizi veya felç riski taşıyanların bu cihazlardan uzak durması gerekiyor. Hamileler, kalp pili taşıyanlar, omurga kırığı geçirenler, şiddetli baş dönmesi veya kulak problemi yaşayanlar için de titreşim terapisi önerilmiyor. Kaynak: Health, Healthline, MD Anderson Cancer Center (Kaynak: HABERTURK)