İran savaşı ABD’nin ''Tayvan'' kalkanını delik deşik etti!

Wall Street Journal’ın haberine göre ABD, İran ile olan savaşında o kadar çok silah tüketti ki, bazı yönetim yetkilileri ülkenin yakın vadede Tayvan’ı Çin işgalinden koruma planlarını tam olarak uygulayıp uygulayamayacağından şüphe ediyor. Çin-Tayvan-ABD üçgeninde olası senaryolar neler? Türkiye Araştırmaları Vakfı Araştırmacısı Ayhan Sarı, CNN TÜRK’te değerlendirdi; ABD ÇİN’E KARŞI TAMAMEN SAVUNMASIZ MI? Tam olarak ABD’nin Çin’e karşı savunmasız kaldığını söyleyemeyiz. Ancak Çin açısından bakıldığında; Tayvan meselesinde, Sarı Deniz’de ve Güney Kore, Japonya, Tayvan ile Filipinler’i korumak için kullanılacak bazı silah ve mühimmatların — özellikle hava savunma füzelerinin — büyük oranda olmasa da parça parça Hürmüz Boğazı ve Orta Doğu’ya kaydırıldığı görülüyor. Örneğin Güney Kore’de konuşlu THAAD hava savunma füzeleri vardı. Bu sistemlerin bir bölümü çekilerek Orta Doğu’ya götürüldü. Aynı şekilde bölgede konuşlandırılmış 5 bin ila 10 bin civarında özel kuvvet personeli de geri çekildi. SARI DENİZ VE TAYVAN HATTI ZAYIFLIYOR MU? Güney Kore’de bulunan THAAD sistemlerinin amacı, Çin’in Sarı Deniz’de tam hâkimiyet kurmasını engellemek ve Güney Kore’ye karşı bir savunma hattı oluşturmaktı. Bu hat, ABD’nin Çin’i çevreleme stratejisinin önemli bir parçasıydı. Ancak bu savunma unsurlarının sökülerek Orta Doğu’ya taşınması, bölgedeki dengeyi zayıflatıyor. ABD; Japonya, Güney Kore, Tayvan ve Filipinler’i kapsayan bir adalar zinciri üzerinden Çin’in Pasifik Okyanusu’na açılmasını engellemeye çalışıyor. Fakat Orta Doğu’daki savaş nedeniyle bu hat üzerindeki askeri gücünü ister istemez azaltıyor. SAVAŞ UZARSA NE OLUR? Şu ihtimali düşünelim: İran’daki savaşın, Hürmüz Boğazı’ndaki çatışmanın Ukrayna‑Rusya savaşı gibi yıllara yayıldığını varsayalım. İki, üç ya da dört yıl sürdüğünü düşünelim. Bu durumda söz konusu hat daha da zayıflar. Bu zayıflama, Çin’in hem Sarı Deniz’de hem de Tayvan Boğazı’nda daha cesur ve sert hamleler yapabilmesinin önünü açar. Çünkü ABD, Tayvan ile Çin arasındaki yaklaşık 150 kilometrelik bu boğazı da korumaya çalışıyor. ABD’nin bu hatta zayıflaması, Çin’in Pasifik Okyanusu’na çıkma yönündeki hamlelerini artırmasına yol açabilir. ÇİN’İN ASIL HESABI NE? Peki ABD neden Japonya’yı, Güney Kore’yi, Tayvan’ı ve Filipinler’i bu kadar önemsiyor? Çünkü Çin’in Pasifik Okyanusu’na çıkmasını engellemek istiyor. ABD, hem Atlantik hem de Pasifik Okyanusu ile çevrili bir ada ülkesi gibi hareket ediyor ve Pasifik’i adeta arka bahçesi olarak görüyor. Bu nedenle Pasifik’teki askeri gücünün zayıflaması, Çin açısından son derece olumlu bir tablo. Hep Hürmüz Boğazı üzerinden şunu konuşuyoruz: Çin büyük bir enerji krizi yaşayabilir, milyarlarca dolar kaybedebilir. Ancak benim en başından beri savunduğum görüş şu: Eğer ABD bu hat üzerinden tamamen çekilmese bile gücünü zayıflatırsa, Çin bunun karşılığında 40–50 hatta 100 milyar dolarlık bir bedeli ödemeye razı olabilir. Çünkü Çin için asıl kazanç, ABD’nin kendi arka bahçesinden, yani Pasifik’ten uzaklaşmasıdır. ABD ORTA DOĞU’DA OYALANDIKÇA ÇİN KAZANIYOR MU? Çin’in bakış açısı net: “ABD, yanı başımdan çekilsin; İran’da, Hürmüz Boğazı’nda, Orta Doğu’da bir bataklığa saplansın.” Bu nedenle Çin’in, yüksek ihtimalle İran’a ABD’ye karşı istihbarat ve teknolojik destekler verdiği değerlendiriliyor. Nitekim iki gün önce Trump, “Çin’den İran’a giden bir gemi yakaladık, içinde hiç istemediğimiz şeyler vardı” açıklamasını yaptı. Ayrıntı vermedi ama tabloyu açıkça işaret etti. ABD’nin son 5–6 yıldaki temel stratejisi Pasifik’ti. Trump dönemi dâhil olmak üzere, “Orta Doğu’da çıkarımız az, asıl mücadelemiz Pasifik ile” yaklaşımı vardı. Ancak İran savaşı, ABD’yi yeniden Orta Doğu’ya çekti. Ve bu gelişme, kısa, orta ve uzun vadede Çin’in işine yarayan bir tablo ortaya koyuyor. (Kaynak: CNN)