Boğaziçi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Doktor Öğretim Üyesi Furkan Akıncı, Avrupa Birliği (AB) Adalet Divanının dijital platformların haber içeriklerinin kullanımı karşılığında yayıncılarla müzakere etmesini öngören İtalyan modelini büyük ölçüde hukuka uygun bulmasının, benzer tartışmaların yaşandığı Türkiye'yi de etkileyebileceğini bildirdi.
İtalya'nın telekomünikasyon, medya, yayıncılık ve posta hizmetlerini düzenleyip denetleyen bağımsız idari kuruluşu İtalya İletişim Otoritesi (AGCOM), dijital platformların ve sosyal ağların yerel basın yayın kuruluşlarının içeriklerini kullanmaları karşılığında adil tazminat (telif hakkı) ödemelerini şart koştu.
Böylece kişiler Meta, Facebook ve Instagram gibi platformlarda paylaşılan basın içerikleri ve gazetecilik ürünleri için yayıncılara telif hakkı veya adil tazminat ödemekle yükümlü hale geldi.
Bunun üzerine Meta, İtalyan kurumlarının bu telif ödemelerini dayatma yetkisine sahip olmadığını savunarak düzenlemeye itiraz etti. Meta, kararının iptali için Lazio Bölge İdare Mahkemesine dava açtı.
Davayı durduran mahkeme, AB Adalet Divanına münhasır haklara ek olarak ücret hakkı ve davranış yükümlülükleri getirmenin Dijital Tek Pazarda Telif Hakları Direktifi'ne aykırı olup olmadığını, idari yaptırımla desteklenen veri sağlama yükümlülüğünün, tüm bu sistemin teşebbüs özgürlüğü ve orantılılıkla bağdaşıp bağdaşmadığını sordu.
Divan, bu davayı 12 Mayıs'ta karara bağlayarak İtalya'nın kurduğu sistemin genel olarak AB hukukuna uygun olduğuna hükmetti ancak bazı sınırlar çizdi.
AB tarafından 2019 yılında kabul edilen Dijital Tek Pazarda Telif Hakları Direktifi'nin ilgili maddesinin yayıncılara içeriğinin kullanılmasına izin verme veya tamamen reddetme hakkı verdiği aktarılan kararda, üye devletlerin bunu yalnızca otomatik bir ücret hakkına dönüştüremeyeceği vurgulandı.
Kararda, devletlerin bedel belirleme sistemi kurabileceğini, yayıncıların ise platformlarla pazarlıkta zayıf kalmaması için müzakere kuralları, veri paylaşımı yükümlülükleri ve hakemlik mekanizmaları oluşturulabileceği kaydedildi.
Platformların, yayıncılarla müzakere etmesi, bedelin hesaplanması için gerekli verileri paylaşması ve müzakere sürerken içeriklerin görünürlüğünü düşürmemesinin AB hukukuna uygun kabul edildiğine dikkat çekilen kararda, ekonomik verilerin büyük ölçüde platformların elinde bulunduğunu ve yayıncıların korunması gerektiği vurgulandı.
Kararda, AGCOM'un ceza ve denetim yetkileri hukuka uygun olduğuna işaret edilerek platformların yine de içerikleri kullanmamayı seçebileceği belirtildi.