ABD-İsrail’in İran’a saldırısıyla başlayan ve yaklaşık 5 hafta süren savaş, Pakistan’ın ara buluculuğunda varılan iki haftalık ateşkesle yeni bir evreye girdi. Müzakerelere ara buluculuk eden Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, bugün erken saatlerde ateşkesin yürürlüğe girdiğini açıkladı.
Ardından ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişine izin verilmesi şartıyla Washington ve Tahran arasında iki haftalık ateşkes ilan etti.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de Tahran'ın "İran'a yönelik saldırılar durdurulursa" ateşkesi kabul edeceğini söyledi. Tahran’ın 10 maddelik ateşkes planında yer alan diğer maddeler arasında tazminat da bulunuyor. İşgalci İsrail ise ateşkesi desteklediğini ancak bunun Lübnan'da geçerli olmadığını açıkladı.
5 haftanın ardından ortaya çıkan tablo, sahada kalıcı bir barıştan çok, tarafların yeniden pozisyon aldığı kırılgan bir ara döneme işaret ediyor olabilir.
Washington cephesi ateşkesin ardından süreci "başarı" olarak tanımlayan bir dil benimsedi. ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmayı “tam ve eksiksiz bir zafer” olarak nitelendirirken, ABD’nin hedeflerine ulaştığını savundu.
Trump, ateşkesin İran’ın sunduğu teklif üzerinden şekillendiğini ve bunun “çalışılabilir bir temel” oluşturduğunu ifade etti.
İran tarafı ise süreci bir geri adım olarak değil, kendi pozisyonunu koruyarak girilen bir aşama şeklinde sunuyor. Tahran yönetimi, ateşkesi bir “zafer” olarak tanımlarken, Hürmüz Boğazı’nda geçişin kendi koordinasyonlarında sağlanacağını vurguluyor ve olası bir ihlalde karşılık verileceği mesajını veriyor.
Tarafların ateşkes sonrası kullandığı bu dil birlikte okunduğunda, ortaya çıkan tablonun ortak bir barıştan çok, herkesin kendi pozisyonunu koruduğunu ilan ettiği kırılgan bir dengeye işaret ettiği söylenebilir. Bu nedenle asıl soru, savaşın bitip bitmediğinden çok, bu ateşkesin hangi hedefleri dondurduğu ve bölgeyi nasıl bir yeni sürece taşıyabileceği noktasında düğümleniyor.
Ortada henüz kesinleşmiş bir anlaşma bulunmaması ve tarafların farklı söylemlerle süreci tanımlaması, bu ateşkesin kalıcı bir çözümden çok geçici bir denge arayışı olduğunu ortaya koyuyor.
Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Bilgehan Alagöz’e göre, mevcut tablo tarafların nihai hedeflerine ulaşamadığını açıkça gösteriyor. Alagöz, ABD ve İsrail’in İran’ın nükleer programını, balistik kapasitesini ve bölgesel etki alanını sınırlandırma hedeflerini henüz gerçekleştiremediğini, İran açısından ise önceliğin doğrudan “varoluşsal” bir zeminde şekillendiğini vurguluyor.