AA muhabirinin Uluslararası Enerji Ajansı'nın Dünya Enerji Görünümü 2025 raporu ve uluslararası sektör raporlarından derlediği bilgilere göre, teknoloji ve endüstrinin geleceğini şekillendiren ve tedarik riski yüksek olan "kritik mineraller" ve 17 özel elementten oluşan "nadir toprak elementleri" ABD başta olmak üzere birçok ülkenin ajandasında ön sıralarda yer alıyor.
Bakır, lityum ve grafit gibi enerji dönüşümü, savunma sanayisi ve yapay zeka teknolojileri açısından önem taşıyan kritik minerallerin işlenmesi ve rafinajının büyük ölçüde yurt dışında gerçekleştirilmesi, ABD'nin tedarik zincirlerindeki dışa bağımlılığını artırıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, kritik mineralleri ekonomik bir ham madde meselesinin ötesinde, ülkenin ulusal güvenliği, savunma sanayisi ve Çin'e olan stratejik bağımlılığının azaltılması açısından kritik bir alan olarak değerlendiriyor.
Bu süreçte özellikle Çin'in kritik minerallerin küresel tedarik zincirlerindeki güçlü konumu, ABD'de kritik malzemelerin tedarik güvenliğinin güçlendirilmesine yönelik iki partili girişimleri hızlandırıyor.
Trump, geçen yıl göreve başlarken ilan ettiği Ulusal Enerji Acil Durumu'nda, ABD'nin enerji ve kritik mineraller alanındaki üretim, işleme, rafinaj ve altyapısının ülkenin ihtiyaçlarını karşılama konusunda "fazlasıyla yetersiz" olduğunu söylemiş ve kritik mineralleri enerji güvenliği, imalat, ulaşım, tarım ve savunmayla ilişkilendirmişti.
ABD yönetimi, kritik minerallerin madenciliğinden işlenmesine ve geri dönüşümüne kadar uzanan tedarik zincirlerini ülke içinde yeniden yapılandırmayı ve böylece savunma sanayisinden yapay zeka teknolojilerine kadar stratejik sektörlerin ihtiyaç duyduğu malzemelerin güvenliğini sağlamayı amaçlıyor.
Trump yönetimi, nadir toprak elementleri ve kritik mineraller konusunda Çin'in küresel tekelini kırmak amacıyla birçok ülke ile aktif şekilde hem stratejik ortaklıklar kuruyor hem de derin işbirlikleri yürütüyor.
ABD'nin Ukrayna'ya mali desteğinin karşılığında Trump, Kiev'in nadir toprak elementlerine ve diğer minerallerine erişim sağlayacak anlaşma yapılmasını istediğini söylemiş ve "Onların nadir topraklarını ve diğer şeyleri" istediğini belirtmişti.
Ukrayna minerallerine ilgisinin arkasındaki önemli nedenlerden biri, kritik mineraller ve nadir topraklarda Çin'in hakimiyetine karşı alternatif tedarik kaynakları oluşturmak olarak ortaya çıktı.
ABD ile Ukrayna arasında imzalanan anlaşma, iki ülkenin gelecekteki doğal kaynak projelerinde ekonomik pay ve stratejik erişim sağladı. Ancak anlaşma yalnızca nadir toprakları değil, geniş bir yelpazede yer altı kaynaklarını da kapsadı.