Chatham House Afrika Programı Araştırma Görevlisi Fergus Kell, Afrika'da gençlerin geleneksel siyasi yapılardan giderek uzaklaştığını, muhalefetin ise beklentilere yanıt vermediğini belirterek, "Gençler giderek resmi siyasi yapılar içinde kendilerine bir çıkış yolu bulmakta zorlanıyor ve bu nedenle yeni siyasi katılım yolları arıyor." dedi.
Afrika'da kamuoyu araştırmaları gerçekleştiren Afrobarometer'ın 39 ülkede 53 bin 444 kişiyle yaptığı araştırmalar, gençlerin oy verme, siyasi partiyle bağ kurma ve yerel yöneticilerle iletişim gibi geleneksel katılım biçimlerinde yaşlı kuşakların gerisinde kaldığını ortaya koyuyor.
Gençlerin oy verme oranı yaşlı kuşakların 18 puan gerisinde kalırken, Senegal'de bu fark 29 puana ulaşıyor. Buna karşın protesto, gençlerin yaşlı kuşaklara göre daha fazla öne çıktığı siyasi katılım biçimlerinden biri olarak dikkati çekiyor.
1999-2021 dönemine ilişkin uzun dönemli veriler de Sahra Altı Afrika'da genç nüfusun payı arttıkça seçimlere katılımın gerilediğini, protestoya katılımın ise yükseldiğini gösteriyor.
Ekonomik sorunların yanı sıra siyasi temsil ve hesap verebilirliğe ilişkin memnuniyetsizlik de gençlerin geleneksel yapılardan uzaklaşmasında etkili olurken, işsizlik ve kamu hizmetlerine ilişkin sorunlar siyasi gündemin başında yer alıyor. Böylece gençlerin siyasetten kopmasından çok, siyasete dahil olma biçimlerini değiştirdiği bir tablo ortaya çıkıyor.
Kentleşme ve internet kullanımının yaygınlaşması, bu dönüşümü dijital alana taşırken, gençler sosyal medya üzerinden protesto çağrılarını yayabiliyor, yasa tasarılarını paylaşabiliyor ve güvenlik güçlerinin müdahalelerini kayıt altına alabiliyor.
2023-2025 dönemindeki 12 büyük gençlik protestosunu inceleyen çalışmalar, Kenya, Nijerya, Senegal, Fas ve Madagaskar'daki hareketlerde sosyal medya ve şifreli iletişim uygulamalarının geleneksel siyasi yapıların dışında örgütlenmeyi kolaylaştırdığını ortaya koyuyor.
Bu dönüşümün en dikkat çekici örneklerinden biri Kenya'da yaşandı. Hükümetin vergi artışlarını içeren Finans Yasa Tasarısı'na karşı 2024'te başlayan protestolar, büyük ölçüde gençlerin öncülüğünde ve siyasi partilerden bağımsız gelişti.
Sosyal medya üzerinden yasa tasarısının maddeleri paylaşılırken gösteri noktaları duyuruldu, güvenlik güçlerinin müdahaleleri görüntülendi ve milletvekillerinin tutumları tartışmaya açıldı.
Kenya'da siyaset veya toplumsal meseleler hakkında sosyal medyada paylaşım yapan kişilerin protestoya katılma ihtimali, paylaşım yapmayanlara kıyasla 1,9 kat daha fazla oldu. Hareketin baskısıyla hükümet vergi tekliflerini geri çekerken, Cumhurbaşkanı William Ruto da kabinesini dağıttı.