"Dünya Tütünsüz Günü" kapsamında her yıl 31 Mayıs'ta, tütün kullanımının zararlarına dikkat çekmek ve sigarayı bırakmayı teşvik etmek amacıyla çeşitli farkındalık etkinlikleri düzenleniyor.
Afrika halen dünyadaki en düşük tütün kullanım oranına sahip bölge konumunda bulunuyor ancak uluslararası raporlar, hızlı nüfus artışı, genç nüfus oranının yüksekliği ve tütün şirketlerinin yatırımları nedeniyle gelecekte ciddi halk sağlığı riskleriyle karşı karşıya kalabileceğini gösteriyor.
Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) Küresel Tütün Eğilimleri Raporu'na göre Afrika, yaklaşık yüzde 9,5'lik oranla dünyada tütün kullanımının en düşük olduğu bölge olarak öne çıkıyor.
Bununla birlikte raporda, kıtanın hızlı nüfus artışı nedeniyle tütün kullanan kişi sayısının mutlak olarak artmaya devam edeceği belirtilirken, mevcut eğilimlerin sürmesi halinde Afrika'nın gelecek yıllarda küresel tütün endüstrisinin en önemli büyüme alanlarından biri haline gelebileceği uyarısı yapılıyor.
Bazı öngörüler ise tütün kontrol önlemlerinin güçlendirilmemesi halinde Kongo Demokratik Cumhuriyeti (KDC) ve Kamerun gibi ülkelerde tütün kullanım oranlarının 2050'ye kadar nüfusun yüzde 40'ını aşabileceğine işaret ediyor.
DSÖ, tütün kullanımını, dünya genelinde önlenebilir ölüm nedenlerinin başında gösteriyor. Kuruluş verilerine göre tütün kaynaklı ölümlerin büyük bölümü düşük ve orta gelirli ülkelerde meydana geliyor.
Afrika Tütün Kontrolü İttifakı'nın (ATCA) yayımladığı "Afrika Tütün Endüstrisi Müdahale Endeksi" raporları, uluslararası tütün şirketlerinin genç nüfus, ucuz iş gücü ve büyüyen ekonomiler nedeniyle Afrika'yı stratejik yatırım alanı olarak gördüğünü ortaya koyuyor.
2025 verilerine göre Zambiya, Malavi ve Mozambik, tütün endüstrisinin hükümet politikalarına en fazla müdahale ettiği ülkeler arasında yer alıyor. Raporda, bu ülkelerde tütün kontrol politikalarının şirket baskısı nedeniyle zayıfladığı değerlendirmesi yapılıyor.
Uganda, Etiyopya, Gabon ve Senegal ise tütün endüstrisinin halk sağlığı politikalarına müdahalesini sınırlandıran yasal düzenlemeleri nedeniyle olumlu örnekler arasında gösteriliyor.
Kıta genelinde sigara kullanım oranları ülkeden ülkeye önemli farklılıklar gösteriyor. Bazı ülkelerde kullanım oranları düşük seviyelerde kalırken, bazı bölgelerde genç nüfus ve şehirleşmenin etkisiyle tüketim eğilimlerinde artış gözlemleniyor.