Hem Orta Asya'dan Ön Asya'ya hem de Kafkaslar'dan Anadolu'ya ilk giriş kapısı olan Kars'taki ören yeri, 11. ve 12. yüzyıllara ait Türk-İslam mimarisi eserlerini bünyesinde barındırıyor.
Tarih boyunca Bagratlı Hanedanlığı, Bizans, Büyük Selçuklu, Gürcü Krallığı, Moğollar, İlhanlılar, Karakoyunlular, Akkoyunlular ve Osmanlı Devleti'nin hüküm sürdüğü, geçmişte Hristiyan ve Müslümanların yan yana yaşadığı ören yerinde, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Kafkas Üniversitesi işbirliğindeki kazı çalışmaları bu yıl 5 noktada yapılıyor.
Sanat tarihçileri, arkeologlar, mimarlar ve restoratör mimarların da aralarında bulunduğu 100 kişilik ekiple yürütülen çalışmalarda, toprak altındaki tarihi yapı ve eserlerin gün yüzüne çıkarılması amaçlanıyor.
Ani Ören Yeri Kazı Başkanı Doç. Dr. Muhammet Arslan, UNESCO'nun Dünya Mirası Listesi'nde bulunan Ani Ören Yeri'nin Orta Çağın en ihtişamlı şehirlerinden birisi olduğunu söyledi.
Bagratlılar döneminde kuruluşunu gerçekleştirilen Ani'nin Selçuklularla birlikte yükselişe ardından Gürcü Krallığı döneminde de çöküş dönemine geçtiğini ifade eden Arslan, şöyle konuştu:
"Ani, 1064 yılında Selçuklu Sultanı Sultan Alparslan'ın fethiyle birlikte Türklerin Anadolu'ya giriş kapısı, aynı zamanda Anadolu'daki Türk İslam tarihinin de başlangıcını oluşturmuş bir şehir. Dolayısıyla burada o dönem inşa edilen her eserle yani camisiyle, mescidiyle, hamamıyla çarşısıyla sivil mimarlık örnekleriyle Anadolu'daki Türk İslam mimarisinin de başlangıcını oluşturan Türk İslam medeniyetinin ilk örneklerini gördüğümüz bir şehir."
Arslan, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Kafkas Üniversitesi ortaklığıyla bu sezonki kazı çalışmalarına başladıklarını belirterek, "Bu sezon 5 farklı noktada Selçuklu çarşısı, Selçuklu konutları, Selçuklu mezarlığı ve Ani'deki zengin ticari hayatın en önemli mekanlarından olan yağhanedeki kazı çalışmalarımız devam etmekte. Tabii sadece kazı çalışmaları değil aynı zamanda koruma çalışmalarıyla da Ani'ye katkı sunmaya devam ediyoruz. Bu anlamda da toprak altından kazarak gün yüzüne çıkardığımız mimari kalıntıların konservasyonuna yönelik çalışmalarımız devam ediyor.
Çevre düzenleme çalışmaları kapsamında da geçen yıllar yapımına başladığımız Suriçi yürüyüş yollarının uygulama işi de devam etmekte. Böylelikle Ani'deki ziyaretçilerimize daha konforlu bir gezi güzergahı, daha konforlu bir ziyaret yönetimi planlamış olacağız." diye konuştu.
Kars'ın son yıllarda canlı bir turizm ivmesi yakaladığını ve Ani Ören Yeri'nin de şehirdeki en önemli destinasyon merkezlerinden birisi olduğunu anlatan Arslan, şunları kaydetti:
"Kars özellikle son yıllarda oldukça canlı bir turizm ivmesi kazandı. Sarıkamış, Çıldır Gölü ve Kars merkezdeki tarihi doku bu canlılığın ana rotalarını oluşturuyor. Ani ise en önemli arkeolojik alan olarak göz önünde. Özellikle son yıllarda burada uzun soluklu devam eden neredeyse yılın her ayına yayılan, 12 ay boyunca devam eden kazı, koruma ve çevre düzenleme çalışmalarıyla Ani'deki ziyaretçi sayısında da önemli bir artış olduğunu gözlemliyoruz. Nitekim 2025 yılında yaklaşık 450 bin ziyaretçiyle yılın rekorunu kırmıştık. İnşallah 2026 yılındaki çalışmalarla da bu sayıyı daha yukarılara taşımak için uğraşımız devam edecek."