İstanbul’da yürütülen halkalama çalışmaları, göçmen kuşların göç rotaları ve yaşam alanları hakkında veri sağlıyor.
Kentin gökyüzünde özellikle ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde yoğunlaşan kuş hareketliliği, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Avcılar Yerleşkesi'nde yürütülen çalışmalarla bilimsel verilere dönüştürülüyor.
İstanbul, özellikle süzülerek göç eden kuşlar açısından dünyanın en önemli göç güzergahlarından biri olurken, kent üzerinden geçen kuşların önemli bir bölümü de geceleri göç ettiği için bu hareketlilik çoğu zaman fark edilmiyor.
Afrika'dan Avrupa'ya, Avrupa'dan Afrika'ya uzanan uzun yolculuklarında kuşlar, enerji depolamak ve dinlenmek için İstanbul'da kentin doğal alanlarını kullanıyor. Böğürtlen, incir ve çeşitli meyvelerin bulunduğu doğal vejetasyonun bulunduğu yeşil alanlar, göçmen kuşların yolculuk öncesinde beslenerek güç topladığı önemli alanlar arasında yer alıyor.
Halkalama çalışmalarıyla kuşların yalnızca türleri değil, bireysel özellikleri de kayıt altına alınıyor. Kuşun daha sonra başka bir ülkede yeniden yakalanması veya bulunması halinde üzerindeki halka, hayvanın daha önce nerede ve ne zaman kaydedildiğine ilişkin bilgilere ulaşılmasını sağlıyor.
Böylece tek bir kuş üzerinden farklı ülkeler arasında göç rotası oluşturulabilirken, kuşların hangi bölgelerde beslendiği, nerelerde ürediği, hangi alanlarda konakladığı ve yaşam süreleri hakkında da bilgi elde edilebiliyor.
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Avcılar Yerleşkesi’ndeki çalışmalarda kuşların yakalanması için uluslararası ölçekte kullanılan Japon sis ağlarından yararlanılıyor. Genellikle kuşların beslendiği alanlarda ve çalıların önünde kurulan ağlara giren kuşlar, düzenli kontroller sırasında ekipler tarafından kuşların sağlığına zarar gelmeyecek biçimde çıkarılıyor.
Burada Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) tarafından halkalama lisansı verilmiş tecrübeli halkacılar tarafından incelenen kuşların öncelikle türleri belirleniyor.
Ardından kuşların yaşı, belirlenebiliyorsa cinsiyeti, yağ ve kas durumu ile kanat ve kuyruk uzunlukları, ağırlıkları gibi fiziksel özellikleri kayıt altına alınıyor. Kuşlarda görülen parazitler de çalışma kapsamında incelenebiliyor.
Halkalanan kuşlar, işlemlerin tamamlanmasının ardından yeniden doğal yaşam alanlarına bırakılıyor. Kuşların farklı ülkelerde yeniden görülmesi ise çalışmanın en önemli aşamalarından birini oluşturuyor.