AYM Başkanı Özkaya, Yüksek Mahkemeye bireysel başvuru hakkının tanınmasının 14. yıl dönümü kapsamında AYM Yüce Divan Salonu'nda düzenlenen "Türk Anayasa Mahkemesinin Norm Denetimi Kararlarının Bireysel Başvuruya Etkisi" temalı sempozyumun açılış konuşmasını yaptı.
Özkaya, konuşmasında, Yüksek Mahkemeye 14 yılda yapılan bireysel başvuru istatistiklerini açıkladı.
Buna göre, AYM'ye toplam 756 bin 726 başvuru yapıldı. Bunların 648 bin 410'u sonuçlandırıldı.
Bugüne kadar yapılan başvuruların yaklaşık yüzde 85,7'sinin karara bağlandığına dikkati çeken Özkaya, şöyle devam etti:
"2026 yılında da çalışmalarımız aynı kararlılıkla devam etmektedir. Bugün itibarıyla Mahkememize yaklaşık 40 bin 769 bireysel başvuru yapılmış, yaklaşık 30 bin civarında başvuru sonuçlandırılmıştır. Bu rakamlar, bireysel başvurunun geçen 14 yıl içinde hukuk sistemimizde ne ölçüde geniş bir uygulama alanına ulaştığını göstermektedir. Ancak bu tabloyu salt sayısal bir büyüklük veya iş yükü meselesi olarak değerlendirmemek gerekir. Her bir başvuru, Anayasa'da güvence altına alınan bir hakkının kamu gücü tarafından ihlal edildiğini ileri süren bir insanın adalet arayışını ifade etmektedir, bunu unutmamak gerekir."
Özkaya, AYM'nin yapılan başvuruları makul sürede sonuçlandırmaya çalıştığını belirterek, geliştirdiği içtihatlarla da benzer hak ihlallerinin ortaya çıkmasını önlemeye yönelik anayasal standartları belirlemeyi sürdürdüğünü ifade etti.
Bireysel başvuruya yargı mercileri ile diğer kamu kurumlarının gösterdiği hassasiyetin, sistemin etkinliği bakımından son derece kıymetli olduğunu kaydeden Özkaya, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Mahkememiz, verdiği ihlal kararlarının gereğinin yerine getirilip getirilmediğini de yakından takip etmektedir. Mahkememiz istatistiklerine göre 2013 yılından bugüne kadar verilen toplam 86 bin 849 ihlal kararının yüzde 99,9'u uygulanmıştır. Uygulama konusunda yaşanan sorunlar ise çok sınırlı sayıdaki somut olay ve bazı teknik hususlarla sınırlı kalmıştır. Bu yüksek uygulama oranı, bireysel başvurunun 14 yıllık tecrübesi bakımından son derece anlamlıdır. Zira bireysel başvurunun gerçek etkisi, verilen ihlal kararlarının hayata geçirilmesiyle ortaya çıkmaktadır. Bir ihlalin tespit edilmesi kadar, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması da temel hakların etkili biçimde korunmasının vazge
AYM Başkanı Özkaya, teknolojik gelişmelerin tarih boyunca hukuku etkilediğini, günümüzde de dijitalleşme, büyük veri ve yapay zeka teknolojilerinin yargı sistemine etkilerinin bulunduğunu bildirdi.
Anayasa mahkemelerinin insan onuru, eşitlik, özgürlük, adalet, demokratik toplum, ölçülülük, kamu yararı ve hukuk devleti gibi anayasal ilkeleri yorumladığını dile getiren Özkaya, "Bu kavramların hiçbiri yalnızca verilere dayalı matematiksel bir formülle açıklanamaz. İşte tam bu noktada insan muhakemesi vazgeçilmez hale gelmektedir." görüşünü paylaştı.