Ticaret Bakanı Bolat, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütünün (OECD) Yükselen Piyasalar Forumu Serisi kapsamında düzenlediği OECD Kritik Mineraller Forumu'nun açılışının ardından Örgüt tarafından her yıl yayımlanan Kritik Hammaddelere İlişkin İhracat Kısıtlamaları Envanteri’nin 2026 yılı tanıtım programına katıldı.
Programda konuşan Bolat, kritik ham maddelerin artık yalnızca birer emtia olmadığını, stratejik varlıklar olduğunu ve enerji dönüşümü için vazgeçilmez olduğunu vurguladı.
Yarı iletkenlerden yenilenebilir enerji sistemlerine, savunma teknolojilerinden yüksek katma değerli sanayi üretimine kadar tüm değer zincirleri bu materyallere güvenli erişime bağlı olduğunu belirten Bolat, bu erişimin giderek daha belirsiz hale geldiğini belirtti.
Bolat, şunları kaydetti:
"OECD bulguları bu eğilimi açıkça ortaya koymaktadır. Kritik ham maddelere yönelik ihracat kısıtlamaları 2009 yılından bu yana 5 kat artmıştır. Bugün de tarihsel olarak yüksek seviyelerde kalmaya devam etmektedir. 2022 ile 2024 yılları arasında küresel kritik ham madde ticaretinin yaklaşık yüzde 16’sı ihracat kısıtlamalarından etkilenmiştir. Bazı minerallerde bu oran daha da yüksektir. Kobalt ve manganez ihracatının yaklaşık yüzde 70’i etkilenmektedir. Grafit ihracatının neredeyse yarısı etkilenmektedir. Nadir toprak elementlerinin ise yüzde 45’i etkilenmektedir."
Ticaret Bakanı Bolat, kullanılan önlemlerin türünde de değişim görüldüğünü, ihracat vergileri ve lisans zorunluluklarının halen en yaygın araçlar olduğunu belirterek, "Daha kısıtlayıcı önlemler giderek artmaktadır. Bu eğilimlerin ciddi sonuçları vardır." diye konuştu.
İhracat kısıtlamalarının bazı iç politika hedeflerine hizmet edebileceğinin farkında olduklarını belirten Bolat, uygulayan ülke yararına belli getirileri olabildiğini, sanayilerinin gelişimine yardımcı olabildiğini belirtti.
Bolat, bununla birlikte söz konusu kısıtlamaların geniş bir biçimde kullanılması durumunda bunların aynı zamanda bazı olumsuz yan etkilere yol açabildiğini ifade ederek, bu durumda küresel arzın daraldığını, fiyat oynaklığının arttığını ve tedarik zinciri dayanıklılığının zayıfladığını dile getirdi.
Bakan Bolat, sözlerini şöyle sürdürdü:
"OECD Envanteri bir veri tabanından çok daha fazlasıdır. Bu bir küresel kamu malıdır. Şeffaflığı güçlendirmekte ve kanıta dayalı politika tepkilerini desteklemektedir. Türkiye olarak açık ve kurallara dayalı ticarete büyük önem veriyoruz. Kritik ham maddeler konusunda dengeli yaklaşımlara ihtiyaç olduğuna inanıyoruz.