Anadolu Ajansının (AA) "İstanbul'un Selatin Camileri" isimli dosya haberinin bu bölümünde, Boğaz kıyısındaki konumu ve tarihiyle öne çıkan "yalı camilerinin" önemli örneklerinden Emirgan Hamid-i Evvel Camisi ele alındı.
Osmanlı Sultanı 1. Abdülhamid camiyi vefat eden şehzadelerinden Mehmed ve onun annesi Hümaşah Hatun adına 1779-1780 yıllarında inşa ettirdi.
Boğaz kıyısındaki konumu dolayısıyla "Emirgan Camisi" olarak da bilinen yapı, Sarıyer sahilindeki en eski Osmanlı camilerinden biri kabul ediliyor.
Kesme taştan inşa edilen, kare planlı ve tek minareli bir yapıdan oluşan cami geniş pencereler sayesinde harim mekanı oldukça aydınlık bir atmosfere sahip olması ve sade mimari düzeniyle dikkati çekiyor.
Cami ilk inşa edildiğinde çevresinde hamam, fırın ve değirmen gibi yapılarla birlikte külliye olarak planlanırken bunlardan yalnızca cami ve meydan çeşmesi günümüze ulaşabildi.
Yapı tarih boyunca çeşitli onarımlardan geçerken 2. Mahmud döneminde, 19. yüzyılın ilk yarısında camide kapsamlı tamirat yapıldı.
İstanbul Medeniyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Türk İslam Sanatları Tarihi Ana Bilim Dalı Dr. Öğretim Üyesi Belkıs Doğan, AA muhabirine, caminin ilk inşasının Sultan 1. Abdülhamid devrinde tarihlenen bir eser olduğunu söyledi.
Sultan 1. Abdülhamid'in payitahtta birden fazla eserinin bulunduğunu, bu yapılardan birinin Emirgan Hamid-i Evvel Camisi, diğerinin de Beylerbeyi Hamid-i Evvel Camisi olduğunu belirten Doğan, Sultan 1. Abdülhamid'in Sirkeci ve Eminönü arasında kalan Bahçekapı'da vakıf eserlerinin, imaretlerinin, çeşmelerin ve sebillerin mevcut olduğunu, türbesinin bu bölgede yer aldığını aktardı.
Doğan, caminin kitabesinden anlaşıldığı üzere sultanın bu camiyi küçük yaşta vefat eden oğlu Şehzade Mehmet ve onun annesi Hümaşah Sultan adına inşa ettirdiğini dile getirerek, "Sultan Abdülhamid Han bu bölgede bir selatin camiyi inşa ettirmeden evvel Emirgan'da bir yerleşim alanı olmadığını bilmekteyiz. Önceki dönemlerde burası 'Feridun Bahçeleri' adı verilen, içerisinde yüksek ve bolca selvi ağaçların olduğu bahçelerden müteşekkil bir bölgedir." diye konuştu.
Caminin bulunduğu alanın Sultan 4. Murat'ın Revan'a seferinin dönüşü beraberinde getirdiği Tahmasp Kulu Han adında birine tahsis edildiğine dikkati çeken Doğan, şöyle devam etti: