Yeditepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Furkan Kaya, Türkiye’nin Mavi Vatan Yasası'nın jeopolitik, hukuki ve stratejik boyutlarını AA Analiz için kaleme aldı.
***
Türkiye’nin Mavi Vatan Yasası, sadece teknik olarak hazırlanmış bir deniz yetki sahası düzenlemesi olmamakla birlikte devletin deniz jeopolitiği ile alakalı stratejik vizyon ve doktrininin siyasi ve hukuki zeminde belirlenmesi olarak değerlendirilebilir. Bu politika, Doğu Akdeniz, Adalar Denizi ve Karadeniz’de Türkiye’nin karşılaştığı enerji, güvenlik ve egemenlik meselelerini mutlak ve kırmızı çizgilerle belirlenmiş hudutlar içinde çözme potansiyeli taşıyor. Elbette bu anlayışın ağırlık merkezinde Kıbrıs meselesi yer alıyor. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) eşit statülü, egemen devlet olarak tanınması ve Ada çevresindeki hukuki haklarına kavuşması, büyük önem arz ediyor. Ayrıca Adal
Mavi Vatan doktrini, Türkiye’nin "denizlerdeki Misak-ı Milli sınırlarının" ilanıdır. Türkiye’nin yaklaşık kara yüz ölçümü 783 bin 562 kilometrekareyken Mavi Vatan coğrafyası içinde Karadeniz, Adalar Denizi ve Doğu Akdeniz’deki kıta sahanlığı, münhasır ekonomik bölge ve deniz yetki alanları ile beraber yaklaşık 462 bin kilometrekaredir. Yani toplamda Türkiye’nin jeopolitik, siyasi ve ekonomik coğrafyası 1 milyon 245 bin kilometrekare olarak hesaplanabilir. Bu yaklaşımın mutlak muhasebesi, Türkiye’nin ana vatanının sadece kara olmadığı, denizlerdeki varlığı ve savunmasının, esas olarak ana karanın güvenliğini sağladığı gerçeğini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla Türkiye, sadece kıyılarının güven
Bilhassa Doğu Akdeniz’deki enerji diplomasisi ve rekabeti oldukça önemlidir. Hidrokarbon rezervleri, enerji hatları ve münhasır bölge tartışmaları, Türkiye, Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), İsrail ve Mısır arasında katmanlı hegemonya mücadelesine neden oldu. Yunanistan’ın ‘Enosis’ ve ‘Megali İdea’ anlayışlarıyla 1940’lı yıllardan itibaren uyguladığı maksimalist politikalarına karşı çıkan Türkiye, yarı kapalı ve özel bir deniz olan Adalar Denizi'nde deniz yetki alanlarını hukuka dayalı hakkaniyet ilkesi çerçevesinde barışçıl bir deniz jeopolitiği geliştiriyor. Bu hususta 2019 yılı Kasım ayında Libya ile imzalanan “Deniz Yetki Alanları Mutabakatı,” Türkiye’nin bölgesel yalnızlaştı
Türkiye’nin ‘milli davası’ Kıbrıs meselesi, Mavi Vatan doktrininin tam da merkezinde yer alan güvenlik parametrelerinden biridir. Kıbrıs, sadece Türkiye açısından tarihsel ve siyasi yönüyle bir milli mesele değil aynı zamanda Doğu Akdeniz enerji güvenliği, deniz egemenliği ve askeri denge yapısı bakımından ileri karakol özelliği taşımaktadır. KKTC’nin özgürlüğünü ve egemenliğini inkar edenler, Ada'nın tamamı GKRY’ye aitmiş gibi deniz yetki alanlarını işgal etme niyetini her defasında yineliyor. KKTC’nin deniz sahasını görmezden gelmek, aynı zamanda Türkiye’nin Mavi Vatan politikasına ve bölgesel menfaatlerine dönük stratejik kuşatma teşebbüsü olarak değerlendirilmelidir.
Bu perspektif dahilinde Türkiye denizlerinde askeri kapasite ve kabiliyetlerini arttırıyor. Deniz altı projeleri, insansız silahlı ve silahsız deniz araçları, yerli savaş gemileri, amfibi hücum kapasitesi ile deniz-hava unsurlarındaki modernizasyonu, Türkiye’nin sadece kara merkezli değil, deniz odaklı bir güvenlik paradigması inşa ettiğini gösteriyor. Mavi Vatan doktrininin sahadaki en önemli destek unsurlarından biri, savunma sanayiindeki yerlileşme girişimleri olmuştur.
Diğer taraftan ekonomik ve diplomatik rekabet, en az askeri mücadele kadar önem arz ediyor. Enerji arz güvenliği, deniz ticaret güzergahları, liman yarışı ve deniz altı kablo hatları artık klasik güvenlik stratejilerinin çok daha ilerisinde jeoekonomik güç parametreleri olarak öne çıkıyor. Dolayısıyla Doğu Akdeniz’deki gerilim, sadece bölgesel değil küresel güç dengeleri bakımından da kritik önem taşıyor. Küresel güçlerin Doğu Akdeniz’e olan ilgisi, her geçen gün artıyor. ABD, Rusya, Çin ve AB’nin Doğu Akdeniz’de var olmak adına Yunanistan ve GKRY ile temasları, Türkiye’nin Mavi Vatan politikalarını daha kritik hale getiriyor. Bilhassa Hürmüz krizi ve olası Babülmendep krizi, Türkiye’nin den