Gana Cumhurbaşkanı John Dramani Mahama'nın, transatlantik köle ticaretinin "insanlığa karşı işlenmiş en ağır suçlardan biri" olarak tanınmasına yönelik Birleşmiş Milletlere (BM) sunmaya hazırlandığı karar tasarısı, Afrika'nın yüzyıllardır süren kölelik mirasıyla yüzleşmesi ve tazminat taleplerinin uluslararası gündeme taşınması açısından kritik bir adım olarak öne çıkıyor.
AA muhabiri, Batılı güçlerin Afrika kıtasında yüzyıllar boyunca sürdürdüğü köle ticaretine ilişkin tarihsel süreci ve bugüne uzanan etkilerini derledi.
15. yüzyılın sonlarında başlayan ve 19. yüzyılın ikinci yarısına kadar devam eden süreçte Batılı sömürgeci devletler, milyonlarca Afrikalıyı transatlantik köle gemileriyle zorla Amerika kıtasına taşıdı.
Batılı güçlerin, bu süreçte yaklaşık 25-30 milyon kişiyi Atlas Okyanusu'nun diğer kıyısına götürdüğü tahmin edilirken 1501-1867 dönemine ait kayıtlar, gemilere bindirilen Afrikalı sayısının yaklaşık 12,5 milyon olduğunu gösteriyor.
İnsanlık tarihinde farklı coğrafyalarda uzun mesafeler üzerinden yapılan köle ticaretleri bulunsa da hiçbirinin transatlantik köle ticaretinin ulaştığı ölçekte olmadığı belirtiliyor.
Tarihçilere göre, kayıtların büyük bölümünün kaybolması nedeniyle açıklanan sayılar, buzdağının yalnızca görünen kısmını oluşturuyor.
Köle ticaretinin ana merkezi uzun yıllar boyunca Batı Afrika olurken Batılı güçlerin Afrika'yı sömürgeleştirme yarışına girmesiyle Doğu ve Güney Afrika'daki limanlar da önemli duraklar haline geldi.
Bu hesaba kıyıya ulaşamadan ölenler, yolculuk öncesi kamplarda hastalık ve kötü koşullar nedeniyle yaşamını yitirenler, limanlara getirilirken öldürülenler veya kayıt dışı satılan sayısız insan dahil değil.
Avrupa’dan kalkan gemiler, kıtanın iç kesimlerinden zorla esir edilen veya yerel çatışmalarda tutsak alınan Afrikalıları liman şehirlerine getirerek buradan Atlantik'i geçmeye zorladı.
Kuzey Afrika'daki köleliğin tarihi Antik Mısır'a kadar uzanıyor. Milattan Önce (MÖ) 1558-1080 yıllarında çok sayıda Afrikalı, savaş esiri olarak Nil Vadisi'ne getirildi ve varlıklı ailelerin evlerinde hizmet görmek üzere satıldı. Kölelik sistemi Roma İmparatorluğu döneminde de sürdü.