Avrupa, Asya ve Afrika arasındaki önemli kuş göç koridorları üzerinde bulunan Türkiye, ilkbaharda kuzeydeki üreme alanlarına, sonbaharda ise Afrika'daki kışlama bölgelerine göç eden kuşlar için önemli bir geçiş noktası oluşturuyor.
Leylek, pelikan, kartal, akbaba ve şahin gibi geniş kanatlı kuşlar, karada oluşan sıcak hava akımlarından yararlanarak süzülerek göç ediyor. Denizleri geçmekte zorlanan bu kuşlar, Hatay'daki Belen Geçidi, Erzurum, Bayburt ve Artvin sınırlarında yer alan Çoruh Vadisi ile İstanbul ve Çanakkale boğazları gibi noktalarda yoğunlaşıyor. Daha küçük türler ise kanat çırparak geceleri göç edebiliyor ve denizleri aşabiliyor.
Son dönemde farklı bölgelerde yaşanan kuş ölümleri, göç yolları üzerindeki elektrik altyapısı ve kuşların korunmasına yönelik çalışmaların önemini yeniden gündeme taşıdı. Göç yolları üzerindeki elektrik altyapısında kuşların korunmasına yönelik önlemler uzun süredir kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, üniversiteler ve özel sektörün çalışma alanları arasında yer alıyor. Elektrik dağıtım şirketleri de farklı bölgelerdeki risklere ve kuş türlerine göre çeşitli saha uygulamaları yürütüyor.
AA muhabirinin Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneğinden (ELDER) edindiği bilgiye göre, Trakya Elektrik Dağıtım AŞ (TREDAŞ), 2021'den bu yana yaklaşık 32,7 kilometrelik iletkende izolasyon çalışması gerçekleştirirken, bölgede 1196 özel leylek yuva platformu bulunuyor. Doğa Koruma ve Milli Parklar 1. Bölge Müdürlüğü, Trakya Üniversitesi ve uzman akademisyenlerle yürütülen çalışmalar kapsamında, 69 leylek ve 31 şah kartal halkalandı, 4 şah kartal ve 2 küçük akbaba GPS vericileriyle takibe alındı. TREDAŞ'ın verdiği bilgiye göre, izlenen 46 aktif şah kartal yuvasında ise elektrik kaynaklı canlı kaybına rastlanmadı.
Uludağ Elektrik Dağıtım AŞ, 6,5 milyondan fazla kuşun kullandığını bildirdiği göç rotasındaki hizmet bölgesinde leyleklerin yoğun olarak bulunduğu bölgelerde 100'ün üzerinde yuva platformu oluşturdu. Doğa Derneği ile başlatılan "Güvenli Kuş Göç Yolları Projesi" kapsamında ise biyoçeşitlilik risk taraması ve müdahale alanlarının bilimsel verilere göre önceliklendirilmesi öngörülüyor.
Aras Elektrik Dağıtım AŞ de 2017'de başlattığı "Göçmen Kuşlar Ölmesin" projesi kapsamında hatlarda izolasyon ve koruma çalışmaları yürüttü. Yalnızca leyleklerin yuvalanmasına ayrılan özel direkler oluşturan şirket, KuzeyDoğa Derneği ve ilgili kurumlarla yürütülen Iğdır Leylek Halkalama Projesi kapsamında 150 yavrunun halkalanmasına, 5 leyleğin uydu vericileriyle izlenmesine katkı sağladı. 2019'da halkalanarak Afrika'ya göç eden bir leyleğin 2022'de yeniden bölgeye dönmesi, uzun süreli izleme çalışmalarında kaydedilen örneklerden biri oldu.
ADM Elektrik Dağıtım AŞ ile GDZ Elektrik Dağıtım AŞ'nin "Leyleklere Yeni Yuva" projesi kapsamında göç yolları üzerindeki elektrik direklerine yaklaşık 1200 yuva kuruldu. Her yıl yaklaşık 10 bin leyleğe ev sahipliği yapan yuvaların yanı sıra, Aydın, Denizli, Muğla, İzmir ve Manisa'yı akademik çalışmalarla bölgenin "Göçmen Kuş Haritası" da oluşturuluyor.
Yeşilırmak Elektrik Dağıtım AŞ, Karadeniz'deki hizmet bölgesinde yaklaşık 200 "Leylek Evi" yerleştirirken, son iki yılda kuş göç rotalarındaki elektrik hatlarında 23 kilometre civarında hatta izolasyon kaplaması gerçekleştirdi. Çalışmalar Sinop Üniversitesi ve alanında uzman akademisyenlerle birlikte yürütülüyor.
Kuş koruma çalışmalarında Şanlıurfa Birecik'teki kelaynaklara odaklanan Dicle Elektrik Dağıtım AŞ, riskli enerji hatlarının yaklaşık 2 kilometrelik bölümünü izole etti. Çalışmalarına leylek ve diğer göçmen kuşları da dahil eden şirketin 6 ilde toplam 36 leylek yuva platformu bulunuyor.
Boğaziçi Elektrik Dağıtım AŞ pilot bölgelerde hat açmaları ve saha verilerinden yararlanarak riskli hatları belirlerken, eski direkleri üçgen tertibatlı direklerle değiştiriyor, izolasyon ve kuşkonmaz gibi uygulamalar gerçekleştiriyor.