16. yüzyılda Osmanlı ilmi birikiminin matematik bilimleri ve teknoloji alanındaki zenginliğini yansıtan sergi, klasik İslam astronomisinin son büyük temsilcisi kabul edilen, Osmanlı bilim tarihinin müstesna isimlerinden matematikçi ve astronom Takiyyüddin Rasıd'ın 500. doğum yılı münasebetiyle hazırlandı.
Sergide Rasıd'ın eserlerinin yanında matematik, misaha, geometri, optik, hey'et, mikat, takvim, robotik, mekanik ve coğrafya gibi bilim dallarındaki nadir yazma eserler ile tarihi astronomi aletleri yer alıyor.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, açılışta yaptığı konuşmada, İstanbul Rasathanesi'nin kurucusu Takiyyüddin Rasıd'ın gözlem yöntemleri, matematiksel hesaplamaları ve optik alanındaki kuramsal çalışmalarıyla döneminin dünya ölçeğindeki en ileri bilim insanları arasında yer aldığını söyledi.
Sergideki eserlerin, onun ve temsil ettiği ilmin, çevrenin entelektüel derinliğini göstermesi bakımından büyük önem taşıdığını belirten Ersoy, şunları kaydetti:
"Sergimiz, yazma eserler ve tarihi astronomi aletleriyle onun şahsında aslen bir döneme, özgün eser, bilgi, icat ve uygulamalara ışık tutmaktadır. Kendisi, astronomi alanında artık yeni gözlemlere gerek olduğunu, bazı eski ölçümlerin ihtiyaca cevap veremediğini ve bir gözlemevi kurulması gerekliliğini ortaya koymuştur. Sultan 3. Murad'ın desteğiyle bu gözlemevini kuran Takiyyüddin, onu hem gelenekten miras aldığı hem de kendi icadı, dönemin en ileri matematik-astronomi aletleriyle donatmıştır. İşte İstanbul Rasathanesi böyle vücuda gelmiştir. Hizmete açılmasının ardından çalışma ömrü kısa olup kapatılsa da şüphesiz ki kendi döneminde dünyadaki benzerleriyle her açıdan rekabet edebilecek bir
Ersoy, Rasıd'ın ışığın küresel yayılımına dikkati çeken bilim insanlarından olduğuna işaret ederek "'Uzakta bulunmaları sebebiyle görülemeyen şeyleri gösterebilen bir billur' şeklinde tanımladığı icadını, yine kendi kaleme aldığı optik kitabından biliyoruz. Bu nüans, dürbün veya teleskop olarak bildiğimiz aletler Batı'da henüz icat edilmeden önce Osmanlıda konuyla ilgili çalışmalar yapıldığını göstermektedir." dedi.
Rasıd'ın trigonometri alanındaki çalışmalarının da bilim tarihi açısından önemli bir yere sahip olduğunu vurgulayan Ersoy, İslam matematikçileri tarafından geliştirilen ondalık kesirleri, daha ileri bir düzeye taşıyarak trigonometri ve astronomi çalışmalarında kullandığını söyledi.
Bakan Ersoy, bu çalışmalar doğrultusunda sinüs ve tanjant tabloları hazırlayan Rasıd'ın zaman ölçümü alanında da önemli eserler ortaya koyduğunu aktardı.
Unutulmaz matematikçinin cep, duvar, masa ve astronomik gözlem saatlerini ele aldığı eserinin kendi döneminde bu alandaki en kapsamlı çalışmalar arasında yer aldığını vurgulayan Ersoy, "Takiyyüddin'in geliştirdiği saatlerin en önemli özelliği astronomi çalışmalarında kullanılabilecek düzeyde yüksek hassasiyete sahip olmasıdır." diye konuştu.
Mehmet Nuri Ersoy, Rasıd'ın teknoloji sahasında kaleme aldığı eserinin de teknoloji tarihi açısından bir mihenk taşı olduğunu altını çizerek şöyle devam etti: