Uluslararası Gazetecilik Profesörü Mihail Gusman, Güney Kafkasya'nın küresel siyasette artan önemini ve bölgenin yeni mimarisinde Azerbaycan'ın rolünü AA Analiz için kaleme aldı.
***
Güney Kafkasya, bugün tarihi bir dönemden geçiyor. Sadece bölgenin siyasi konfigürasyonu değil, dünya siyasetindeki önemi de değişiyor. Çok yakın zamana kadar Güney Kafkasya, her şeyden önce çatışmalar ve karşıtlıklar üzerinden algılanıyordu. Bugün ise ekonomik kalkınma, ulaştırma koridorları, enerji, ticaret ve bölgesel işbirliği gibi meseleler giderek ön plana çıkıyor.
Özellikle Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünün yeniden tesis edilmesinin ardından bölgeden artık tamamen farklı bir mantıkla, sürekli bir çatışma alanı olarak değil, potansiyel bir işbirliği alanı olarak söz etmek mümkün hale geldi.
Bununla birlikte büyük küresel aktörlerin Güney Kafkasya'ya olan ilgisi de artıyor. Burada Rusya, Türkiye, İran, Avrupa Birliği (AB), Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Orta Asya ülkelerinin çıkarları kesişiyor. Dolayısıyla denge daha karmaşık ve çok boyutlu bir hale geliyor. Burada herhangi bir tarafın mutlak üstünlüğünden ziyade, bölge ülkelerinin kendi rollerinin önemli ölçüde arttığı yeni bir sistem oluşuyor. Azerbaycan da bu sistemde son derece özel bir yere sahip.
Bu yeni dengeler çerçevesinde Azerbaycan'ın konumu önemli ölçüde güçlendi. Bu durum yalnızca ülkenin coğrafyası veya enerji kaynaklarıyla bağlantılı değil. Bugün Azerbaycan, kendi dış politikasını yürütebilen ve aynı zamanda farklı güç merkezleriyle ilişkilerini sürdürebilen bağımsız bir jeopolitik aktör olarak giderek daha fazla öne çıkıyor.
Son yıllarda özellikle Azerbaycan'ın uluslararası algısında çok belirgin bir değişim yaşandı. Kısa bir süre öncesine kadar ülke, bölge dışında çoğunlukla Karabağ çatışması bağlamında konuşuluyordu. Bugün bu, Azerbaycan'ı tanımlamak için artık tamamen yetersiz bir nitelendirme. Ülke, Avrupa'nın önemli bir enerji ortağı, büyük bir ulaştırma merkezi ve uluslararası diplomasinin aktif bir katılımcısı haline geldi. Azerbaycan, aynı zamanda Türkiye, Orta Asya, Rusya, Avrupa, ABD ve diğer devletlerle de ilişkilerini güçlendirdi. Bu durum Bakü'nün dış politikasını ayrı güç merkezleri arasında bir seçim alanı olarak değil, aynı anda birden fazla yönde çalışma imkanı olarak gördüğünü gösteriyor. Bu ne
Ukrayna'da devam eden savaş, Avrasya'nın jeopolitik sistemini büyük ölçüde etkiledi. Ticaret güzergahları, enerji akışları ve lojistik değişirken malların ve enerjinin çatışma bölgelerinin dışından taşınmasını sağlayan güzergahların önemi arttı. Bu da Güney Kafkasya ve Hazar bölgesine duyulan ilgiyi belirgin şekilde artırdı. Son gelişmelerin ardından Washington'ın da bölgesel çözüm süreçlerinde daha görünür bir rol oynamaya çalıştığını görüyoruz. Ancak bunu yalnızca bir nüfuz alanı mücadelesi olarak değerlendirmemek gerekiyor. İdeal durumda Güney Kafkasya, farklı devletlerin çıkarlarının kesiştiği bir alan haline gelebilir ancak bu kesişmenin mutlaka çatışmaya yol açması gerekmiyor. Mevcut d
Dahası herkes ulaştırma güzergahlarının istikrarı, enerji güvenliği ve ticaretin gelişmesiyle ilgileniyorsa, barışı desteklemek için nesnel bir teşvik ortaya çıkıyor ve burada Azerbaycan çok güçlü bir konumda bulunuyor. Bakü, farklı güç merkezleriyle konuşabiliyor ve farklı ortaklarla işbirliğinden vazgeçmeden kendi ulusal çıkarlarını ilerletebiliyor.
Güney Kafkasya'daki bu yeni siyasi durum, Avrupa ile Asya arasındaki ticarette Orta Koridor'un rolünü de nesnel olarak artırma potansiyeli taşıyor. Modern uluslararası ticaretin yalnızca ucuz değil, aynı zamanda güvenilir, öngörülebilir ve çeşitlendirilmiş güzergahlara da ihtiyacı var. Son yıllar, büyük ulaşım güzergahlarının siyasi krizlerle karşı karşıya kalması durumunda küresel lojistiğin ne kadar kırılgan hale gelebileceğini çok ikna edici şekilde gösterdi.