Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasasının en büyük üreticilerinden Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde (BAE) üretimin durması nedeniyle küresel LNG piyasasının haftalık kaybı 1,5 milyon ton olarak hesaplanırken, Hürmüz Boğazı'nda aksamanın sürmesi durumunda tedarik ve fiyat tarafında baskının artacağı değerlendiriliyor.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve İran'ın misillemeleriyle Orta Doğu'da tırmanan çatışmalar ve Hürmüz Boğazı'nda sevkiyatın aksamasıyla birlikte küresel LNG piyasası, tarihin en sert arz şoklarından birini yaşıyor.
Merkezi İskoçya'da bulunan araştırma ve danışmanlık şirketi Wood Mackenzie'nin verilerine göre, krizin başladığı günden bu yana her hafta yaklaşık 1,5 milyon ton (2,2 milyar metreküp) LNG, küresel pazarlara ulaşamıyor.
İran'ın misilleme saldırılarıyla savaşın ilk haftasında Katar'da yıllık 80 milyon ton LNG ihracatı kapasitesine sahip Ras Laffan tesisi ile BAE'nin 4,6 milyon ton kapasiteli Das Island tesislerinde üretim durmuştu. Dünyanın en büyük LNG tedarikçilerinden biri durumundaki Katar Enerji şirketi 4 Mart'taki saldırılar nedeniyle "mücbir sebep" ilan ederek üretime ara vermişti.
Savaşın 19 günü geride kalırken, özellikle Katar ve BAE gibi üreticilerin Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirdiği sevkiyatların durma noktasına gelmesiyle krizin başından bu yana geçen sürede toplam 4 milyon ton LNG'nin piyasa verilemediği tahmin ediliyor.
ABD ve İsrail'in savaşın ne zaman biteceğine dair çelişkili açıklamaları ve süren saldırılar, İran'ın buna karşılık enerji tesislerini hedef alan taarruzları savaşın ne zaman biteceğine dair öngörülerin yapılmasını zorlaştırırken, bu durum Hürmüz Boğazı'ndan küresel piyasalara LNG akışı ve tedarik süreçlerinde de belirsizliğe neden oluyor. Çatışmalar dursa bile Katar'ın tekrar LNG üretimine başlamasının haftalar alabileceği değerlendiriliyor.
Katar'ın üretim hacminin küresel LNG piyasasının yaklaşık yüzde 20'sine karşılık geldiği göz önünde bulundurulduğunda, savaşın uzamasından kaynaklı tedarik ve fiyat mekanizmalarındaki baskının artacağı öngörülüyor.
Bu çerçevede üretimdeki söz konusu aksamalar, gerek Avrupa gerek Asya gaz piyasalarında fiyatların yükselmesiyle sonuçlanıyor. Avrupa doğal gaz piyasasında fiyatlar savaş öncesine göre hala yüksek seyrediyor.
Bölgenin en derin ticaret noktası olan Hollanda merkezli TTF'de işlem gören nisan vadeli gaz kontratları 27 Şubat'ta megavatsaat başına 31 avroyken, savaşın ikinci haftasında 56,4 avroya kadar yükseldi ve bugün itibarıyla 52 avro seviyelerinde bulunuyor.
ICIS Küresel Gaz ve LNG Baş Analisti Alex Siow, AA muhabirine Hürmüz Boğazı'ndan gaz sevkiyatının aksamasına ilişkin yaptığı değerlendirmede, Katar ile BAE'nin toplam üretim kapasitesinin yaklaşık 85 milyon ton olduğunu belirterek, "Her ikisi de şu anda devre dışı. Bu nedenle, bunun 1 ay süreceğini düşünüyorsanız, bu kapasiteyi 12'ye bölerek bir hesap yapabilirsiniz." dedi.