İran'ın ABD ve İsrail'in saldırılarına karşılık vermesiyle tırmanan çatışmaların, Hürmüz Boğazı'nı fiilen devre dışı bırakması küresel emtia piyasalarında son yılların en büyük arz şoklarından birine yol açtı.
Petrol, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve tarım ürünlerinde yaşanan tedarik aksaklıkları fiyatları hızla yukarı çekti ve enerji ihracatçısı konumundaki Rusya bu süreçte kısa vadeli ekonomik avantaj elde eden ülkelerin başında geldi.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre 28 Şubat'ta başlayan kriz nedeniyle küresel petrol arzında günlük yaklaşık 10 milyon varillik kayıp yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı kısa sürede 100 doların üzerine çıkarak 120 dolar seviyelerine kadar yükseldi.
Artan fiyatlar, enerji piyasalarının yanı sıra enerjiye bağlı üretim maliyetleri üzerinden bazı maden ve tarım emtialarının değerlerini de yukarı çekti.
Yükselen fiyatlar, yaptırımlar nedeniyle enerji gelirlerinde kayba uğrayan Rusya'nın gelirlerine doğrudan olumlu yansıyor. ABD, yaşanan fiyat şokunun ardından Rusya'ya yönelik petrol yaptırımlarını hafifletme kararı aldı ve Hindistan gibi ülkeler Rus petrol ithalatını hızla artırdı.
Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) verilerine göre, savaşın başlamasından sonraki ilk 2 haftada Rusya'nın petrol, gaz ve kömür ihracatından elde ettiği gelir 7,7 milyar avroya ulaştı.
Dünyanın en büyük emtia üreticilerinden Rusya'nın günlük gelirlerinin yaklaşık yüzde 14 artarak yaklaşık 400 milyon avroya yükseldiği hesaplanıyor. Analistler söz konusu ilave gelirin Rus bütçesi üzerinde rahatlama sağladığı değerlendirmesinde bulunuyor.
Rus petrolüne yönelik talep de belirgin şekilde artarken özellikle Asya ülkeleri Körfez kaynaklı arzın daralması nedeniyle Rus petrolüne yöneldi.
Hindistanlı rafinerilerin kısa sürede yaklaşık 30 milyon varillik ek alım yaptığı tahmin ediliyor. Bu dönemde Rusya'nın ana ihracat kalemi olan Ural tipi petrolün fiyatı yıl başına göre yaklaşık yüzde 80 artarak varil başına 90 dolar seviyesine yaklaştı.
Böylelikle Rus petrolünün fiyatı, Ukrayna savaşının başlamasından bu yana Brent petrol fiyatının ilk defa üzerine çıktı.