ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın 28 Şubat'ta başlamasının ardından, İran'ın misilleme olarak bu ülkelerle bağlantılı gemilere Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri kapatmasıyla, Boğaz'daki lojistik giderek daha karmaşık ve katmanlı bir hal alıyor.
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD) verilerine göre, 1-27 Şubat arasında Hürmüz Boğazı'ndan günde ortalama 129 gemi geçiyordu. AA muhabirinin MarineTraffic verilerinden yaptığı hesaplamaya göre, bu rakam 1-31 Mart arasında günlük ortalama 9'a kadar geriledi ve Boğaz'daki trafik yüzde 95 azaldı.
Gemiler, 15 Mart'tan itibaren ise Hürmüz Boğazı'nı ağırlıklı olarak İran kara sularında oluşturulan bir "koridoru" takip ederek geçiyor. Böylece İran'ın geçmesine izin verdiği ticari gemilere yönelik kontrollerini daha kolay sağladığı ifade ediliyor.
Bir sektör yetkilisinin AA muhabiriyle paylaştığı bilgilere göre İran, Boğaz'dan geçişine izin verdiği gemilerden Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) numarası, geminin sahiplik bilgileri, detaylı yük bilgisi, varış noktası ve tam mürettebat listesi dahil olmak üzere kapsamlı bir belge listesi talep ediyor. Ayrıca, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun yaptırım taraması, öncelik petrol olmak üzere yük uyumluluğu kontrolü ve "jeopolitik inceleme" yaptığı ifade ediliyor.
Hareket etmeden önce gemi işletmecilerinden İran Devrim Muhafızları Ordusu bağlantılı onaylı aracılarla iletişime geçmelerinin istendiği bir sistem üzerinden süreç yürütülüyor.
Bu noktada ülkelerin Tahran ile yürüttüğü diplomatik müzakerelerin sonucu olarak Boğaz'dan geçişine izin verilirken, bazı tanker ve konteyner işletmecilerinin yuan cinsinden ödeme yaptığı belirtiliyor.
Çin, Pakistan, Türkiye, Hindistan ve Tayland başta olmak üzere bazı ülkeler, diplomatik müzakerelerle Boğaz'dan gemilerini geçirdi. İran'ın günde 2 tane olmak üzere Pakistan bayraklı 20 geminin geçişine izin verdiği biliniyor.
Londra merkezli Lloyd’s List Intelligence verileri, mart ayı boyunca Hürmüz Boğazı'ndan geçen 212 geminin yüzde 24'ünün İran, yüzde 16'sının Yunanistan ve yüzde 10'unun Çin bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Yunanistan merkezli bir şirkete kayıtlı yük gemileri Bern ve Andermatt, son haftada Hürmüz Boğazı'nı geçerek BAE'nin Umman Körfezi'ndeki Horfakkan Limanı'na hareket eden gemiler oldu.
Boğaz'ı geçen gemilerin önemli bir kısmını "gölge filo" olarak ifade edilen yaptırım listesindeki ticari gemiler oluştururken, bu gemiler ağırlıklı olarak İran petrolünü Asya'ya taşıyor.