(Sefer Levent/Hürriyet)
Peki ya İran’ın ekonomisi. Savaş uzarsa İran’ın ekonomisi nasıl etkilenir? İran ekonomisindeki sıkıntılar halka, alım gücüne nasıl yansır? Gelin bugün de gelişmeleri İran cephesinden yorumlamaya çalışalım.
Önce savaş öncesi mevcut duruma bir göz atalım.
İran ekonomisi dışarıdan bakıldığında ‘çoktan çökmüş olması gereken’ bir ekonomi gibi algılanır. Oysa İran, klasik bir piyasa ekonomisi değildir; direnç üzerine kurulmuş yarı-kapalı bir sistemle çalışır. Yıllardır süren uluslararası ambargo ile birlikte yaşamayı öğrenmiş nadir ülkelerden biridir İran.
Peki bu nasıl oldu, yani İran ekonomisi bugüne kadar nasıl ayakta durdu?
GÖLGE FİLOYLA PETROL SATIŞI
Öncelikle belirtmeliyim ki petrol hâlâ ülkenin can damarı konumunda. Ama ‘arka kapıdan’ satışlarla. İran’ın Çin başta olmak üzere bazı ülkelere indirimli ve dolaylı satışlar yaptığı sır değil. Bu satışlar için ‘gölge filo’ adı verilen kimliği gizli tankerler kullanılıyor. Ambargolar nedeniyle petrol geliri azalsa da hiçbir zaman sıfırlanmadı ve bu gelir, İran’da çarkların dönmesi için adeta can suyu görevi gördü.
KONTROLLÜ KUR REJİMİ
İran’da bankacılık sistemi dış dünyaya kapalı. Kur rejimi kontrollü olsa da var. Kritik sektörler devletin ve Devrim Muhafızları’nın elinde. Bu yapı, sıkıntılı gibi gözükse de her türlü koşulda ayakta durmayı başarıyor.
DİRENİŞ EKONOMİSİ