Irak’ta hükümet kurma süreci bir kez daha tıkandığında, gözler klasik siyasi figürlere çevrilmişti. Ancak bu kez süreç, beklenmedik bir isim etrafında şekillendi. Şii siyasi blokların oluşturduğu ve Irak siyasetinde en güçlü yapılardan biri olan Koordinasyon Çerçevesi (Şii partiler ve İran’a yakın grupların oluşturduğu geniş ittifak), sürpriz bir kararla Ali el-Zeydi üzerinde uzlaştı.
Bağdat kulislerine yansıyan bir detay, sürecin nasıl şekillendiğini net biçimde ortaya koyuyor. Koordinasyon Çerçevesi içinde yapılan kapalı toplantılarda eski Başbakan Nuri el-Maliki ismi hâlâ güçlü şekilde masadaydı. Ancak görüşmelere yakın kaynaklara göre, “uluslararası kabul” meselesi gündeme geldiğinde toplantının yönü değişti. Aynı kaynaklar, bazı isimlerin açık şekilde “Bu isimle gidersek hükümet kurulur ama sürdürülemez” uyarısı yaptığını aktarıyor. Bu noktadan sonra tartışma isimden çok, “kriz çıkarmayacak aday” arayışına dönüştü.
Zeydi tercihi, Bağdat’ın yön arayışının yeniden tanımlanması anlamına geliyor. Çünkü Irak’ta hükümet kurmak, yalnızca iç dengelerle değil, aynı zamanda İran ve ABD gibi dış aktörlerin kırmızı çizgileriyle de doğrudan bağlantılı.
Bu yüzden Zeydi’nin ortaya çıkışı, Irak’ta “kim başbakan olacak?” sorusundan çok daha büyük bir soruyu gündeme taşıyor:
Bağdat, İran ile ABD arasında nasıl bir denge kuracak?
Ali el-Zeydi’nin ismi Irak kamuoyunda güçlü bir siyasi geçmişten değil, daha çok ekonomi ve finans dünyasından biliniyor. Bankacılık alanındaki görevleri ve iş dünyası bağlantıları nedeniyle Arap medyasında sıkça “teknokrat” olarak tanımlanıyor.
Bu detay önemli. Çünkü Irak’ta uzun süredir başbakanlık koltuğu, ya güçlü siyasi liderler ya da milis bağlantıları olan figürler üzerinden şekilleniyordu. Zeydi ise bu kalıpların dışında.
Onu öne çıkaran şey tam da bu: Taraflar için tehdit oluşturmayan, üzerinde uzlaşılabilecek bir profil olması.
Koordinasyon Çerçevesi’nin yapısı da bunu açıklıyor. Bu blok, eski başbakanlar, milis bağlantılı gruplar ve farklı Şii siyasi hareketlerden oluşan, ancak kendi içinde oldukça parçalı bir yapı. Bu nedenle güçlü bir lider üzerinde uzlaşmak çoğu zaman mümkün olmuyor.
İşte bu noktada Zeydi gibi daha “nötr” bir isim devreye giriyor. Yani bu adaylık, bir gücün yükselişinden çok, diğer güçlerin birbirini dengelemesi sonucu ortaya çıkan bir formül.