Cincinnati Üniversitesinden Bekir İlhan, İran dosyasının ABD iç siyasetindeki yansımalarını AA Analiz için kaleme aldı.
***
İran Savaşı, ABD Başkanı Donald Trump ve yönetimi için bir dış politika sorunu olduğu kadar bir iç politika sorunu olmaya da devam ediyor. Üstelik savaşın beklenenden uzun sürmesi meseleyi Trump için daha çetrefilli hale getirdi. Pakistan’ın öncülüğünde ortaya çıkan İslamabad Mutabakatı sonrasında İran’la daha kapsamlı bir anlaşma için müzakere süreci başladı. Fakat şu ana kadar iç politikada hem Cumhuriyetçilerden hem Demokratlardan gelen tepkilere bakıldığında, Trump çift taraflı bir baskı altında. Dahası Cumhuriyetçiler de mutabakat zaptı konusunda kendi içinde bölünmüş vaziyette. 2026 yılının kasım ayında gerçekleştirilecek ara seçimlere doğru giderken elinde bir İran Savaşı’yla seçimler
Cumhuriyetçiler arasında Trump’ın ikinci döneminde İsrail’e destek konusunda ayrışmalar gün yüzüne çıkmıştı. Partinin MAGA kanadı olarak tabir edilen popülist sağ kesimi İsrail’e yönelik Amerikan desteğini uzun süredir açıktan sorguluyordu. Diğer taraftan daha geleneksel sağ ve parti müesses nizamını temsil eden isimlerse İsrail’e verilen desteği sıkıca savunmaya devam ediyordu.
MAGA kesimi İran’a yönelik müdahaleye karşı gelse de savaşı durduramamıştı. Zaten bu kesim genel olarak dış politikada izolasyonist eğilimlere sahip. Sadece Orta Doğu’ya yönelik Amerikan müdahalelerini değil Ukrayna’ya verilen desteği de eleştiriyorlar. Başkan yardımcısı JD Vance parti içinde bu damarın en güçlü temsilcisi olarak görülebilir. Nitekim İran’la anlaşma konusunda diplomatik temasların merkezinde de kendisi var. Bu nedenle özellikle İsrail’e yakın kesimler tarafından hedefe konulmuş vaziyette. Kendisi de son zamanlardaki çıkışlarıyla İsrail’in mutabakata yönelik tutumunu daha açıktan eleştirmeye başladı.
2028 başkanlık seçimleri düşünüldüğünde mevcut durumda Vance en güçlü aday konumunda. Henüz aralarında açıktan ciddi bir rekabet görüntüsü olmasa da Dışişleri Bakanı Marco Rubio diğer bir potansiyel aday. Rubio, Vance ile kıyaslandığında İsrail’e daha az mesafeli bir olarak değerlendirilebilir. Venezuela operasyonunda oldukça kredi topladığı da söylenebilir. İran’a yönelik şahin bir tutum sergilese de savaşta istenen sonucun gelmemesiyle beraber çok fazla ön plana çıkmamayı tercih etti. Yine Rubio’nun Vance gibi popülist sağdan ziyade parti içinde müesses nizama yakın olduğu söylenebilir. Dış politikada genel olarak şahin duruşa sahip olduğunu da belirtmek lazım.
Cumhuriyetçi Parti müesses nizamı ise anlaşma konusunda şüphelere sahip. Olası bir nükleer anlaşmanın İsrail’in de çıkarlarını gözetmesi gerektiğini savunuyorlar. Örneğin Senatör Lindsey Graham bir nükleer anlaşmanın ve yaptırımların kaldırılması konusunun Kongre denetimine tabi olması gerektiğini açıktan ifade etti.
Cumhuriyetçi Parti elitlerinde mevcut durumda yukarıda özetlenen bölünme varken tabanda ise İran Savaşı konusunda Trump’a destek sürüyor. Anketlere bakıldığında Cumhuriyetçi kamuoyu Trump’ın savaşı ele alış biçimini destekliyor. Fakat özellikle genç ve beyaz seçmende bu destek yaşlılar arasındaki kadar güçlü değil. Bu demografik grubun MAGA çizgisine daha yakın olduğu da eklenmeli. Fakat “İran tehdidinin” Amerikan medyasında yıllardır işlenen bir tema olması ve savaş konusunda Cumhuriyetçi tabanın Trump’ın şahsına olan itimadı da düşünüldüğünde Cumhuriyetçiler arasında İran’a yönelik şahin tutumun yaygın olması pek şaşırtıcı değil.
Demokrat Parti’ye bakıldığında ise yine partinin müesses nizamı ve sol kanadı arasında bir ayrışma olduğu görülüyor. Partinin müesses nizamının aksine kendini “progresif sol” veya Demokratik Sosyalist olarak tanımlayan kesimleri zaten çok uzun bir süredir Amerika’nın İsrail’e desteğine karşı çıkıyordu. Yine Demokrat ve liberal seçmen gruplarında savaş konusunda Trump’a destek oldukça düşük seviyede seyrediyor.