Anadolu Ajansının (AA) "Brüksel'den NATO Ankara Zirvesi'ne" başlıklı dosya haberinin üçüncü bölümünde NATO'nun kuruluşundan bu yana geçirdiği dönüşüm süreçleri kapsamında Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı 2004 İstanbul Zirvesi ile 7-8 Temmuz'da düzenlenecek Ankara Zirvesi'nin İttifak açısından taşıdığı stratejik önem incelendi.
1949'da kuruluşundan bu yana NATO'nun evrimsel dönüşümlerini Soğuk Savaş Dönemi (1.0), Soğuk Savaş Sonrası ve 11 Eylül dönemi (2.0) ve şimdi Rus tehdidinin yeniden belirginleştiği ve kolektif savunma ile büyük güç rekabetine dönüş dönemi (3.0) olarak tanımlamak mümkün.
İstanbul Zirvesi, İttifak'ın "NATO 2.0" olarak tanımlanan dönüşümünü kurumsallaştırdı, 7-8 Temmuz'da düzenlenecek Ankara Zirvesi'nin ise "NATO 3.0" olarak nitelendirilen yeni dönemin şekillenmesinde önemli bir dönüm noktası olması bekleniyor.
Kuruluşunun ardından NATO "1.0" versiyonunda İttifak'ın temel odağı savunmaydı.
Bu dönemde NATO, büyük ve sabit konuşlu askeri güçlere sahip, tek ve açık bir tehdide karşı konumlanmış bir yapı niteliği taşıyordu.
Sovyetler Birliği'nin İttifak üyelerine askeri saldırganlığı ihtimal olarak dahi görmesini engelleyen bu dönem, Avrupa'da Soğuk Savaş'ın sıcak savaşa dönüşmesini engellemişti.
Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla tehdit algısı kökten değişen NATO, bu dönemde kolektif savunmanın yanı sıra kriz yönetimi, barışı destekleme operasyonları ve ortaklıklarını geliştirmeye yöneldi.
Boğazın iki yakasında 26 üyeyi ağırlayan İstanbul Zirvesi bildirisinde "İttifak'ın geleneksel savunmadan küresel güvenlik ve kriz yönetimi kapasitesine evrildiği" teyit edildi.
11 Eylül 2001 saldırıları sonrasında oluşan güvenlik ortamında "5'inci maddeyi" ilk kez işletmiş olan NATO'nun o dönemdeki en önemli önceliklerinden biri terörle mücadeleydi.
İstanbul Zirvesi'nde Afganistan'daki istikrar misyonunun genişletilmesi ön plana çıkarken zirvede Irak'taki güvenlik güçlerine eğitim desteği fikri de olgunlaşmıştı.