İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. Ömer Faruk Aydemir, Yemen'deki son gelişmeleri ve Körfez ülkelerinin ortak bir stratejik vizyon geliştirmesinin önemini AA Analiz için kaleme aldı.
***
Yemen'de son dönemde yaşanan gelişmeler, Husileri yeniden uluslararası gündemin merkezine taşıdı. Ancak bu kez mesele yalnızca Yemen iç savaşının seyriyle sınırlı değil. Husilerin Muha limanını ele geçirmesi, Kızıldeniz kıyılarında kontrol alanını genişletmesi ve Babulmendeb Boğazı çevresindeki stratejik noktalara yönelmesi, Yemen krizini Körfez güvenliği açısından yeni bir aşamaya taşıdı. Bu gelişmeler, Yemen’deki çatışmanın artık yalnızca yerel bir iktidar mücadelesi olmadığını gösteriyor. Husilerin Babulmendeb hattında oluşturduğu baskı; Suudi Arabistan'ın enerji güvenliği, Kızıldeniz ticaret yollarının güvenliği, Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) bölgesel caydırıcılığı ve Körfez ülke
Husilerin son yıllarda uluslararası görünürlüğü büyük ölçüde Kızıldeniz’deki saldırılarla arttı. Gazze soykırımını takiben İsrail, ABD veya Birleşik Krallık bağlantılı olduğunu iddia ettikleri gemileri hedef alan Husiler, Yemen sınırlarını aşan bölgesel bir aktöre dönüştü. ABD ve müttefiklerinin düzenlediği hava operasyonları örgütün bazı kabiliyetlerini sınırlandırsa da füze, insansız hava aracı ve kıyı gözetleme kapasitesini ortadan kaldıramadı.
Bugün gelinen noktada Muha ve Babulmendeb çevresindeki gelişmeler, Husilere deniz trafiğini tamamen durdurma imkanı vermese bile geçişleri daha riskli ve maliyetli hale getirebilecek bir baskı kapasitesi sağlıyor. Bu durum yalnızca Yemen’i değil, Süveyş-Kızıldeniz hattını kullanan küresel ticareti ve bölgesel enerji akışını da etkiliyor.
Körfez ülkeleri açısından mesele yalnızca gemi güvenliği değil. Babulmendeb hattında yaşanabilecek uzun süreli istikrarsızlık, Hürmüz’e alternatif enerji ve ticaret güzergahları oluşturma çabalarını da zora sokabilir. Bu nedenle boğaz üzerindeki baskı, enerji güvenliği ile deniz güvenliğini aynı stratejik denklem içerisinde buluşturuyor. Husilerin oluşturduğu risk, doğrudan kontrol kurmaktan ziyade geçişleri daha maliyetli, daha riskli ve daha öngörülemez hale getirme kapasitesinden kaynaklanıyor.
Bu tablonun İran boyutu da göz ardı edilemez. Tahran uzun yıllardır Hürmüz Boğazı üzerinden bölgesel ve küresel enerji güvenliği üzerinde baskı kurabilecek bir konumda bulunuyor. Ancak Husilerin Babulmendeb hattındaki etkinliğinin artması, İran açısından ikinci bir stratejik baskı alanı oluşturmuş durumda. Böylece ABD ve bölge ülkeleri yalnızca Hürmüz’e değil, aynı zamanda Kızıldeniz güzergahına ilişkin güvenlik risklerini de dikkate almak zorunda kalıyor.
İran açısından Husilerin önemi yalnızca coğrafi konumlarından kaynaklanmıyor. Son yıllarda Hizbullah’ın İsrail karşısında yıpranması ve İran’ın Suriye’deki hareket alanının daralması, Husileri Tahran’ın en etkili bölgesel ortaklarından biri haline getirdi. İran desteğiyle gelişen füze ve İHA kapasitesi, Husilerin yalnızca Yemen içinde değil, daha geniş bir bölgesel güvenlik denkleminde etkili olmasını sağlıyor.
Bu sayede İran, doğrudan çatışmaya girmeden rakipleri üzerinde baskı oluşturabilecek ek bir stratejik araç elde etmiş bulunuyor. Husiler, Tahran açısından yalnızca Yemen’deki bir müttefik değil; aynı zamanda ABD, İsrail ve Körfez ülkelerinin güvenlik gündemini genişleten ve kaynaklarını farklı cephelere yaymaya zorlayan bir unsur olarak öne çıkıyor.
Bu durum en belirgin şekilde Suudi Arabistan’ın güvenlik hesaplarında görülüyor. Riyad için Husi tehdidi artık yalnızca Yemen sınırındaki bir milis hareketinden ibaret değil. 2019’daki Abkayk ve Hureys saldırıları Suudi enerji altyapısının asimetrik tehditlere karşı ne kadar kırılgan olduğunu göstermişti. Son dönemde Kızıldeniz’deki saldırılar ve Babulmendeb çevresindeki gelişmeler ise bu kırılganlığı yeni bir boyuta taşıdı.