Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Medya ve İletişim Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sefer Kalaman, Türkiye’nin yapay zeka destekli robotik projelerinde 11 ülkeyle işbirliği yapmasının ne ifade ettiğini AA Analiz için kaleme aldı.
***
Çağımızın jeopolitik ve ekonomik güç dengelerini belirleyen en kritik unsurlardan biri, kuşkusuz yapay zeka ve ileri robotik teknolojilerindeki üstünlüktür. Bu noktada Türkiye’nin, TÜBİTAK liderliğinde Avrupa ile Japonya arasındaki bilimsel işbirliğini güçlendirmeyi amaçlayan "CONCERT Japan" platformu çerçevesinde, Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, Japonya, Bulgaristan, Çekya, Estonya, Macaristan, Polonya ve Slovakya ile "Gerçek Dünya Uygulamaları İçin Yapay Zeka Destekli Robotik" alanında ortak projelere yönelmesi dikkat çekmektedir. Söz konusu girişim, yalnızca akademik bir gelişme değil, aynı zamanda küresel teknoloji ekosisteminde çok boyutlu bir stratejik hamle niteliği taşımaktadır. Bu
Türkiye için bu ortaklık, yerli ve milli imkanlarla özellikle savunma sanayisinde elde ettiği otonom sistemler ve operasyonel yazılım tecrübesini sivil alana, endüstriyel üretime ve insan merkezli robotik uygulamalara hızla aktarması anlamına gelmektedir. Küresel rekabet açısından bakıldığında, riskler ve maliyetler paylaşılırken Türk üniversiteleri ve teknoloji firmaları da uluslararası fonlar ve işbirlikleri sayesinde dünya standartlarında projeler geliştirerek küresel değer zincirinde daha üst sıralara yükselecektir.
Yapay zeka ve robotik alanlarında uluslararası araştırma işbirliklerinin artması, günümüz dünyasında artık bir tercihten ziyade bir zorunluluk haline gelmiştir. Bunun temel nedeni, yapay zeka ve otonom sistemlerin tamamen veri bağımlı yapılar olmasından kaynaklanmaktadır. Bir yapay zeka modelinin veya gerçek dünya koşullarında yapılandırılmamış dinamik ortamlarda çalışacak bir robotun başarılı olabilmesi; çok çeşitli, geniş tabanlı ve farklı kültürlerden beslenen büyük veri setleriyle eğitilmesine bağlıdır. Tek bir ülkenin ürettiği lokal veri, küresel ölçekte ticari başarı yakalayacak otonom sistemler geliştirmeye yetmez. Ayrıca, insan-robot etkileşimi, veri güvenliği ve etik yapay zeka stan
Avrupa ülkeleri ve Japonya’nın bu stratejik düzlemde Türkiye ile ortak projeler geliştirmeye yönelmesi, Türkiye’nin gelişen AR-GE altyapısının ve nitelikli, dinamik genç mühendislik kaynağının uluslararası arenada bir çekim merkezi olarak tescillendiğini göstermektedir. Türkiye, Doğu ile Batı arasında sadece coğrafi veya lojistik bir köprü değil, aynı zamanda teknolojik adaptasyon yeteneği son derece yüksek, esnek bir inovasyon üssüdür. Avrupa ülkeleri, yaşlanan nüfus yapıları ve katı bürokratik engelleri nedeniyle yapay zekayı sahaya uygulamada bazen yavaş kalırken, Japonya hassas donanım ve robotikteki muazzam gücüne rağmen yazılım çeşitliliğini artırmak ve yeni pazarlara açılmak istemekte
Bu ortaklıkların zamanlaması, ABD ile Çin arasında yaşanan ve "Teknolojik Soğuk Savaş" olarak adlandırılan dijital kutuplaşmanın en sertleştiği döneme denk gelmesi açısından da kritik bir anlam taşımaktadır. Washington ve Pekin, çip krizleri, veri yasakları ve yapay zeka ambargolarıyla dünyayı iki farklı teknolojik ekosisteme bölünmeye zorlarken, Avrupa ve Japonya’nın Türkiye’nin de içinde bulunduğu çok taraflı ortaklıklara ağırlık vermesi, bu iki süper gücün hegemonyasına karşı alternatif bir yol inşa etme stratejisidir. Avrupa Birliği ve Japonya, ne Çin’in otoriter veri rejimine ne de ABD’nin tamamen dev teknoloji şirketlerinin tekeline dayalı Silikon Vadisi modeline teslim olmak istemekte