Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun'a TBMM'de verilen desteği AA Analiz için kaleme aldı.
***
a. Teklif desteği
7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmeye Dair Kanun’a ilişkin teklif 5 Ağustos 2026'da Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına sunuldu. Teklifte 8 partiden 364 milletvekilinin imzasının yanı sıra 3 bağımsız milletvekilinin de imzası vardı. Toplamı 367 olan imzaların 356’sı doğrudan teklifle verilmiş, 11’i ise aynı gün katılma yoluyla eklenmiştir.
5 Ağustos 2026 itibarıyla Meclisimizin üye sayısı 592’dir. Tam üye sayısı olan 600’den iki vefat, bir düşme, bir bakan ve dört de belediye başkanı olma sebebiyle sekiz üye eksilmiştir. Yine 5 Ağustos 2026 itibariyle Meclisimizde 7’si grup sahibi 15 parti ve 10 bağımsız üye vardır.
Bu veriler ışığında kanun teklifine imza veren 8 partiden 5’inin grubu olan parti olduğunu, bu 8 partinin toplam milletvekili sayısının 451’e ulaştığını belirtmek gerekir. Bu durumda partiler açısından bakıldığında Meclis üye tam sayısının dörtte üçünden fazla milletvekili olan partilerin teklife destek verdiği görülüyor. Bağımsızlardan da üç milletvekili teklife destek vermiştir. TBMM’nin son kırk yıllık tarihinde hem bu sayıda hem bu geniş yelpazede destek almış başka bir kanun teklifi tespit edilememiştir. 1987’den son teklife kadar olan dönemde en yüksek kanun teklif imza sayılarına bakıldığında 200 imzadan 356 imzaya kadar destek almış kanun teklifleri görülmüştür. Toplam sayısı 11 olar
Öte yandan en yüksek teklif desteği alan 356 imzalı anayasa değişikliği kanun teklifi dahi sadece geçiş süreci kanunu teklifindeki imza sayısı olan 367’nin gerisinde kalmamış, teklife verilen siyasi yelpaze genişliği açısından da tek mecralı bir desteği olmuştur. 2007'deki bu teklif cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesine ilişkin anayasa değişikliğine ilişkin olup o dönem sadece AK Parti milletvekillerinin imzasıyla verildiği bilinmektedir. Geçmişte diğer yüksek imza sayısıyla verilen kanun tekliflerinin tamamı hem sayı bakımından daha düşüktür. Hem de siyasi mecra desteği bakımından geçiş süreci kanununun çeşitliliğine sahip olamamıştır.
Bununla birlikte TBMM’nin milletvekili sayısı 1982 Anayasası'ndan sonra önce 400, 1987’de 450 ve 1995’te 550 olmuştur. Teklif sayılarını milletvekili tam sayısıyla oranladığımızda yani oransal karşılaştırma yaptığımızda, 1995 tarihli anayasa değişikliği kanunu teklifi 450 üyeli Meclis'te 301 milletvekilinin imzasıyla en yüksek orana sahiptir. Oransal karşılaştırmada ikinci sırada 2007 tarihli anayasa değişikliği kanunu teklifi 550 üyeli Meclis'te 356 milletvekilinin imzasıyla yer almaktadır. 7565 sayılı Kanun ise 600 üyeli Meclis'te 367 milletvekilinin imzasıyla oransal karşılaştırmada üçüncü sırada yer almaktadır. Ancak ilk iki kanunun anayasa değişikliğine matuf olduğunu 7565 sayılı Kanun’
Bu kısa tarihsel karşılaştırma, geçiş süreci kanununa sadece teklif desteğinin dahi TBMM’nin bu konuda olağan dışı bir yasama faaliyeti yürüttüğünün ve bunun tarihi bir öneme sahip olduğunun kanıtıdır.
b. Kabul desteği