Hudson Enstitüsü Kıdemli Savunma Analisti Dr. Can Kasapoğlu, NATO'nun robotik harp çağındaki dönüşümünü AA Analiz için kaleme aldı.
***
Çirkin Ördek Yavrusu, kendi türünü henüz tanımayan bir canlının, onu yanlış okuyan küçük bir dünyanın içinde yerini bulamaması ve zamanla gerçek kimliğini araması hikayesidir. Ait olmadığı bir sürüde olan kuğu için bir kümesin dar ufkunda yanlış doğmuş sanılan bir kaderdir de ayrıca. Kim bilir belki de onu küçümseyenler, kendi küçük düzenlerinin sınırlarını savunmaktadır. Yavru, bataklıklar, soğuk sular ve yalnızlık içinden geçerken, kimliği, dayanıklılığın içinde yavaş yavaş ortaya çıkar. Sonunda kuğuya dönüşmesi bir mucizeden çok, coğrafyanın, zamanın ve tabiatın hükmüdür. Yani kaçınılmazdır.
Yukarıda aktarılan masal, askeri bilimler son dönem literatüründe insansız sistemlerin, genel adıyla dronların, kaderini de anlatmaktadır. İkinci Karabağ Savaşı sonunda dahi, insansız sistemlerin harekât ortamındaki etkinliğinin sınırlı olduğunu değerlendirmek, “ayakları yere basan, gerçekçi” neşriyat olarak addedilmişti.
Aradan birkaç sene geçtikten sonra patlak veren Rusya-Ukrayna Savaşı’nın gelinen merhalesinde ise hem Rusya hem de Ukrayna savunma bakanlıkları verileri, hedef tespit faaliyetinden kinetik vuruş kabiliyetine kadar, sahadaki imhanın yüzde seksenden fazlasının insansız sistemler tarafından icra edildiğini gösteriyor. Şunun da altını çizelim, devam eden bir silahlı çatışmada, savaşan tarafların bir veri üzerinde uzlaşması hayli zordur. Karadeniz’de ise Ukrayna robotik sistemleri, Rus Karadeniz Donanması’nın yüzde otuzunu harp dışında bırakabilmiştir. Tabi bu arada bir gelişme daha yaşanmıştır: 2026 yılında Bayraktar TB3, NATO Steadfast Dart 2026 Tatbikatı'nda TCG Anadolu’dan otonom olarak haval
Şimdi, NATO’nun Ankara Zirvesi noktasında kritik soru ise şudur: NATO İttifakı, bu ışıltılı masalın tam olarak neresinde duracak?
10 Eylül 2025’te Rusya’ya ait Gerbera tipi insansız hava araçlarının Polonya hava sahasını toplu olarak ihlal etmesi, NATO açısından 2022’den bu yana şekillenen güvenlik ortamının kritik eşiklerinden biri oldu. Müteakiben, NATO’nun Eastern Sentry (Doğu Gözcüsü) tatbikatını icra etmesi, İttifak’ın Doğu Avrupa’da hava savunma, kriz yönetimi ve siyasi-askeri caydırıcılık reflekslerini aynı anda çalıştırdığını gösterdi. Ancak Polonya 2025 olayının asıl anlamı birkaç insansız aracın düşürülmesi değil. Rus askeri eliti, düşük maliyetli hava sahası ihlalleriyle, NATO’nun reaksiyon süresini, angajman kurallarını ve Madde 5 eşiğinin altındaki caydırıcılığını sınıyor. Bu faaliyetler, geniş çaplı asker
Yukarıda aktarılan tablo, taktik bir tırmanma gibi görünse de esasen stratejik zeminde NATO’nun son dönemde yüzleşmek zorunda kaldığı katı stratejik gerçekliğiyle doğrudan bağlantılı. İttifak gündeminin, platform odaklı harbe hazırlık paradigmasından, müşterek harekata uygun veri mimarisi, yapay zekâ, otonomi, elektronik harp ve multispektral kabiliyetler gibi alanlara kaydığı görülüyor. Nitekim Ukrayna’dan öğrenilen dersler kapsamında SİDA’lar (silahlı insansız deniz aracı) ve SİHA’lar (silahlı insansız hava aracı), yalnızca yeni bir platform ailesi değil, muharip ağ mimarisini dönüştüren unsurlar olarak ön plana çıkıyor.
Rusya-Ukrayna Savaşı, bu dönüşümü sahada daha da görünür kıldı. Zira, Ukrayna tecrübesi sadece dron kullanımından ibaret değil. Düşük maliyetli sistemler, yazılım entegrasyonu, yapay zekâ ve neredeyse gerçek zamanlı taktik-teknoloji uyarlaması birlikte sonuç üretmektedir. Ukrayna’daki Brave-1 Kümesi gibi hızlı inovasyon grupları ve A1 yapay zekâ merkezi gibi yüksek teknoloji aktörleri, NATO müttefiklerinin çoğunun hayli bürokratik tedarik süreçleriyle aralarındaki farkı görünür kılmıştır. Ukrayna, Avrupa’da robotik harp alanındaki önde gelen uygulayıcılardan biri hâline gelmiş; dronlarla topçu mühimmatı açığını kısmen telafi etmiş ve Rus ilerleyişini yavaşlatan bir keşif-taarruz bütünlüğü ku