Afrika kıtası, son yıllarda art arda yaşanan askeri darbeler, başarısız darbe girişimleri ve güvenlik krizleri nedeniyle yeniden siyasi istikrarsızlık tartışmalarının odağına yerleşti. Özellikle Batı Afrika’da 2020’den itibaren başlayan askeri müdahaleler zinciri, bölgedeki demokratik yönetimlerin kırılganlığını ortaya koyarken, orduların siyasette yeniden belirleyici aktör haline geldiği yorumlarına yol açtı.
Süreç, 18 Ağustos 2020’de Mali’de askerlerin Cumhurbaşkanı İbrahim Boubacar Keita yönetimini devirmesiyle yeni bir boyut kazandı. Mali’de başlayan askeri yönetim dönemi, sonraki yıllarda Gine, Burkina Faso, Nijer ve Gabon gibi ülkelerde gerçekleşen darbelerle kıta genelinde yayılan bir güvenlik ve yönetim krizine dönüştü. Bazı ülkelerde ordular yönetime doğrudan el koyarken, bazı ülkelerde ise başarısız darbe girişimleri ve iç çatışmalar yaşandı.
Anadolu Ajansı, Afrika kıtasındaki darbeler ve darbe girişimlerini bölgesel yansımalarıyla odağına aldı.
-
Kıtada son dönemde artan askeri müdahalelerin arkasında terör örgütleriyle mücadelede yaşanan başarısızlıklar, ekonomik sorunlar, yüksek enflasyon, siyasi elitlere yönelik toplumsal tepki, devlet kurumlarına duyulan güvenin de kaybolmasına neden oldu. Özellikle Sahel bölgesinde faaliyet gösteren silahlı grupların oluşturduğu güvenlik tehdidi, orduların yönetime müdahalesi için gerekçe olarak kullanıldı.
Afrika Birliği, Birleşmiş Milletler (BM) ve Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) gibi uluslararası ve bölgesel kuruluşlar darbeleri kınayarak anayasal düzene dönüş çağrısı yapsa da, birçok ülkede geçiş süreçleri uzadı ve askeri yönetimler sivillere iktidarı devretme konusunda beklenen adımları atmadı.
Öte yandan son yıllarda yaşanan gelişmeler Afrika’da demokratikleşme sürecini sekteye uğrattığı gibi aynı zamanda küresel güçlerin de kıta üzerindeki siyasi ve askeri nüfuz mücadelesini yeniden görünür hale getirdi.
Batı Afrika ülkesi Mali, 19. yüzyılın sonuna doğru Fransız idaresi altına alınırken, 1959'da Mali Federasyonu olarak bağımsızlığını kazandı. Bir yıl sonra, 1960'ta ise bağımsız Mali Devleti oldu. Bağımsız yeni devlette uzun süre tek partili dönem ve Batı ile barışık sosyalizm hüküm sürdü.
Ülkede 1968'de darbeyle göreve gelen Albay Musa Traore, 1991'de gerçekleştirilen darbenin ardından görevi Amadou Toumani Toure'ye devretti ve yönetim yeni bir anayasa hazırladı. Çok partili sisteme kavuşan Mali devleti, demokratik standartlara kavuşturulmaya çalışıldı.
Nisan 2012'de ülkede cumhurbaşkanlığı seçimleri yapılması öngörülürken, 22 Mart 2012'de Mali ordusundan Yüzbaşı Amadou Haya Sanogo ve çevresindeki askerler, ülkenin kuzeyindeki örgütlere karşı mücadelede kendilerine yeterli destek verilmediği gerekçesiyle dönemin Cumhurbaşkanı Toure'yi devirerek yönetimi ele geçirdi.