AA'nın "COP31'de Öncelikli Alanlar" dosyasının bu bölümünde, COP31 Eylem Gündemi'nin 10 öncelikli temasından biri olan "okyanuslar ve denizler" başlığında dünyadaki ve Türkiye'deki durum ele alındı.
Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) İklim Merkezi ve Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Salihoğlu, AA muhabirine, okyanusların iklim değişikliğinin en büyük tampon sistemi olduğunu ancak bu kapasitenin hızla zorlandığını söyledi.
2015-2025 döneminin kayıtlardaki en sıcak 11 yılı içerdiğini belirten Salihoğlu, "Okyanuslar son 20 yıldır her yıl insanlığın yıllık enerji kullanımının yaklaşık 18 katı kadar ısıyı emiyor. İklim sistemindeki fazla enerji büyük ölçüde denizlerde birikiyor." dedi.
Küresel ölçekte deniz yüzey sıcaklıklarının rekor seviyelere ulaştığını vurgulayan Salihoğlu, şöyle devam etti:
"Okyanusların yüzde 80'inde sıcaklık artışı görüyoruz, bu artık geçici bir anomali değil, kalıcı bir ısınma eğilimi, küresel ortalamada 0,6 ila 1,5 derece arasında değişen sıcaklık artışları bölgesel olarak çok daha yüksek değerlere ulaştı. Bölgesel denizlerde artışlar daha belirgin. Akdeniz'de 1,1 ila 1,4 derece, Mersin ve İskenderun körfezlerinde 2 ila 2,5 derece, Marmara'da yaklaşık 2 derece, Karadeniz’in doğusunda 2 ila 2,5 derece artış var. Ege'de ise artış soğuk su akıntıları nedeniyle 1 derecelerde."
Okyanusların yalnızca ısınmadığına, aynı zamanda asitlendiğine ve oksijeninin azaldığına değinen Salihoğlu, Sanayi Devrimi'nden bu yana yüzey okyanus pH değerinin 0,1 birim düştüğünü, bunun yaklaşık yüzde 30'luk asitlik artışına karşılık geldiğinin altını çizdi.
Salihoğlu, 1993'ten bu yana küresel deniz seviyesinin yaklaşık 10 santimetre yükseldiğini ve yükselme hızının giderek arttığını aktararak, "Son 10 yılda deniz seviyesindeki yıllık yükselme hızı yılda 5 milimetreye çıktı ve artmaya devam ediyor. Denizlerde sıcak hava dalgaları yaygınlaşıyor, kutuplar hariç okyanusların yüzde 90'ında yılda en az bir sıcak deniz dalgası görülüyor. Yüzde 55'inde ise bu, şiddetli kategoride yaşanıyor. Bu durum mercan beyazlaması, balık ölümleri ve ekosistem çöküşleriyle sonuçlanıyor. Akdeniz ise küresel ortalamadan daha hızlı ısınıyor. Akdeniz havzasının yüzde 98'inde sıcaklık artışı görüyoruz. Yani bu, bölgesel değil, topyekun bir ısınma." şeklinde konuştu.
İklim değişikliğinin kıyı ekonomilerine etkisinden de bahseden Salihoğlu, turizm, balıkçılık, biyoteknoloji, enerji ve taşımacılığın doğrudan risk altında olduğu uyarısında bulundu.
Deniz sıcaklıklarındaki artışın balıkların dağılımını, göç yollarını ve üreme dönemlerini değiştirdiğini anlatan Salihoğlu, bu nedenle balık stoklarının geleceğine ilişkin tahminlerin giderek zorlaştığını, balıkçılıkta öngörülebilirliğin azaldığını dile getirdi.
Biyoçeşitlilik üzerindeki baskının da arttığını belirten Salihoğlu, habitat kayıpları, istilacı türlerin yayılması ve hassas ekosistemlerin zarar görmesinin yalnızca deniz canlılarını değil, turizmden kıyı korumaya kadar pek çok ekonomik faaliyeti etkilediğini vurguladı.