Anadolu Ajansının (AA) "Ölüm Sonrası Dijital Yaşam" başlıklı iki bölümlük dosya haberinin ikinci bölümünde uzmanların, "ölü botlar" teknolojisinin uyandırdığı etik sorulara ilişkin görüşlerine yer verildi.
Hayatını kaybeden birinin kişilik özelliklerini dijital ortamda temsil eden ve "yas botları", "ölü botlar" ya da "ölüm sonrası avatar" gibi farklı ifadelerle bilinen bu yapay zeka destekli karakterler, yüksek oranda kişisel verilerle hazırlanıyor.
Bu "avatarlar" kişinin iletişim biçimini, hayat öyküsündeki bazı faktörleri taklit ederek hayatını kaybeden kişinin yakınlarının yas döneminde önemli yer ediniyor.
Yas sürecinde insanlara faydası olabileceği düşünülse de "ölü botlar" hakkında bilinmeyenler, bilinenlere ağır basıyor.
"Ölü botlar" veya "dijital ölümsüzlük" teknolojileri, yakınlarını kaybeden bireylere teselli vadederken öte yandan rıza ve ölümün özü üzerine zorlu etik soruları da akıllara getiriyor.
İngiltere'deki Cambridge Üniversitesi Leverhulme Zekanın Geleceği Merkezi'nde Araştırma Görevlisi Dr. Katarzyna Nowaczyk-Basinska "ölü botların" uyandırdığı ahlaki sorulardan en önemlisinin rıza alma meselesi olduğunu ifade etti.
Bir kişinin ölmeden önce avatarının oluşturulmasına açık rızası vermesi, etik sorunların önüne geçilebileceğine işaret etse de ölen yakınının dijital ikizini oluşturmak isteyen bir kişinin bu rıza olmadan harekete geçmesi etik sorulardan biri haline gelebilir.
Ölen kişiye ait verilerin ne kadarının kullanılacağı, verilerin kötüye kullanılması gibi meseleler de endişe uyandıran konular olarak öne çıkıyor.
Nowaczyk-Basinska, bu sektörde kar amacı güden ticari firmaların etkisinin olduğuna da dikkati çekerek "İnsanlar, hayatını kaybeden sevdiklerinin yeni reklamcılık biçimlerinde kullanıldığı bir geleceği kolayca hayal edebilir. Örneğin, ürünlerin reklamını yapmak için kişiselleştirilmiş reklamlar görülebilir." ifadesini kullandı.
Bu şekilde "dijital ölümsüzlüğün" belirsiz ancak zararlı olabilecek bir ticari platform haline gelebileceği uyarısında bulunan Nowaczyk-Basinska, ayrıca çocukların bu teknolojiyi kullanabilecek hassas gruplardan olduğuna dikkati çekti.