Orta Doğu'da süren çatışmalar, küresel helyum piyasasının arzını sıkıntıya sokuyor. Bu arz sıkıntısı özellikle yarı iletken sektörünün işleyişine yönelik endişelerin öne çıkmasına neden oluyor.
Bölgede yaşanan çatışmalardan en fazla etkilenen ülkelerin başında yer alan Katar, helyum tedarikinde küresel çapta önemli bir konumda bulunuyor. Dünyanın helyum üretiminin önemli bir kısmını gerçekleştiren Ras Laffan kompleksine yönelik İran’ın düzenlediği insansız hava aracı ve füze saldırıları helyum üretimini önemli ölçüde etkilerken helyum arzına yönelik sıkıntıların kısa vadede sona ermesi beklenmiyor.
Jeopolitik riskler azalsa bile Katar'ın helyum ihracatının azalması bekleniyor.
Asya tarafı ise bu ürünün tedarikindeki aksamalara karşı en çok etkilenebilecek bölge konumunda bulunuyor. Güney Kore ve Tayvan küresel yarı iletken tedarik zincirinde iki önemli ülke olarak öne çıkıyor.
Her iki ülke de Katar ve Orta Doğu'dan yoğun bir şekilde helyum ithal ediyor. Bu nedenle uzun süreli herhangi bir aksaklık çip üretiminde darboğazlar yaratabilir. Küresel elektronik piyasalarında da zincirleme etkiler ortaya çıkabilir.
Helyumun birçok alanda kullanılmasından dolayı üretime ilişkin yaşanabilecek sıkıntıların da bu alanların ekonomik aktivitelerinde sıkıntılara yol açabileceğine yönelik endişeler öne çıkıyor.
Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, "Helyum denince çoğu insanın aklına uçan balonlar gelebilir. Halbuki periyodik tablonun bu en hafif soy gazı, endüstrinin damarlarında dolaşıyor. Yarı iletken üretiminden MRI cihazlarına, füzyon reaktörlerinden kuantum bilgisayarlara kadar geniş bir yelpaze helyuma bağımlı." ifadelerini kullandı.
Bu çerçevede arzın da ABD, Katar ve Rusya'ya bağımlı olduğuna işaret eden Kaymaz, bu bakımdan Katar'da Ras Laffan'ın devre dışı kalmasının piyasayı sarstığını vurguladı.
Kaymaz, yaşanan gelişmelerin Asya için önemli olduğunu belirterek, şöyle devam etti:
"Nitekim dünyanın imalat üslerinin kurulu olduğu Asya'da durum son derece yakından izleniyor. Yarı iletken tarafı en hassas alan. Çip üretiminde helyum termal kontrol, vakum ortamları ve sızıntı tespitinde kullanılıyor. EUV litografi makinelerinde de helyum soğutma için vazgeçilmez. ASML'in ürettiği bu makineler olmadan ileri düzey çip basmak mümkün değil. En azından bu uygulamalar için helyumun yerini alacak bir gaz yok. Güney Kore helyumunun yüzde 65'inden fazlasını Katar'dan alıyor. Samsung ve SK Hynix küresel yüksek bant genişlikli belleğin yüzde 80'ini, DRAM'ın yaklaşık yüzde 70'ini üretiyor. Fakat iyi haber şu, şimdilik Kore'deki üreticilerin altı aylık stoku var."