Mart 1324'te beyliğin başına geçen Orhan Gazi, Bursa ve İznik üzerindeki kuşatmayı sıkılaştırdı ve 1326 baharında bütün kuvvetleriyle Bursa önüne gelip teslim olunmasını istedi.
Bunun üzerine Bursa tekfuruyla bir ahitnamesi üzerinde uzlaşılarak, Bursa teslim alındı. Fetihten sonra Osmanlı Beyliği'nin merkezi yapılan Bursa'da, Orhan Gazi tarafından gümüş sikke darbettirildi ve kalenin doğu tarafında cami, imaret, medrese, hamam ve kervansaraydan oluşan bir külliye yapıldı.
Bursa'nın fethi, beyliğin devlete dönüşümü için çok önemli bir adım, Orhan Gazi de bu adımı atan, Osmanlı'nın devlet olarak teşkilatlanmasını sağlayan asıl banisi oldu.
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Feridun Mustafa Emecen, Bursa'nın fethinin 700. yılı dolayısıyla düzenlenen bir program için geldiği kentte, AA muhabirine, Bursa'nın tarihte çok önemli bir yere sahip, çok kuvvetli bir istihkam durumunda olduğunu söyledi.
Bilecik bölgesinde oluşturulan beylikten sonra Bursa'nın öneminin daha da arttığını belirten Emecen, şöyle konuştu:
"Çünkü Bizans'ın müdafaa kaleleri veya emniyet şeridi şeklindeki alan içinde Bursa, çok önemli bir yere sahip. Türklerin Sakarya adasına doğru yaptıkları akınları önleyebilmek amacıyla burada Bizans'ın 12. yüzyıldan beri çok kuvvetli istihkam oluşturmaya çalıştığını biliyoruz. Dolayısıyla 13. yüzyıl sonları, 14. yüzyıl başlarından itibaren bu bölgelerdeki Türkmen beyliklerinin ortaya çıkışıyla beraber bu durum, daha da sıkışık hale geldi ve Bizans, çok zor durumda kalmıştı."
Emecen, özellikle Osmanlı'nın bulunduğu bölgede Osman Gazi'nin beylik oluşturmasıyla birtakım hedeflerin ortaya çıktığını vurgulayarak, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Bu hedefler arasında en başta gelen yer, Bursa ve İznik oldu. Bursa'nın Osmanlı'nın radarına girmiş olması, daha ilk dönemlerden Osman Bey'in hayallerini süsleyen, tasavvuru içinde yer almış bir kent olarak nitelendirebiliriz. Kendisi zaman zaman kuşattı, sıkıştırdı, geri çekildi ama bilhassa 1310'dan itibaren yetkileri, yavaş yavaş oğlu Orhan Bey'e geçmeye başladı. Bu defa Orhan Bey, bu gazanın liderliğini ondan (Osman Bey) alıp onun koyduğu hedefler çerçevesinde, bu bölgedeki kalelere karşı yeniden bir fetih hareketi başlattı. İlk önemli hedefi Bursa olmuştur. O yüzden Bursa'nın ele geçirilmesiyle başlayan süreç, beyliğin devlete dönüşümü için çok önemli bir adım olacaktır."
Kuruluş dönemi kaynaklarına değinen Emecen, "Osmanlı kaynakları, 100-150 yıl sonra yazıldığı için çok detaylı bilgi vermiyorlar. Daha sonra menakıb tarzında, hikayeleştirerek bunları anlatıyorlar. Tarihçiler olarak, bunlardan birtakım sonuçlar çıkarmaya çalışıyoruz. Yan kaynaklar, yan varyantlar, Bizans kaynakları, paralar, kitabeler, vakfiyelerle beraber o bilgileri test ederek bir sonuç çıkarmaya çalışıyoruz ama tabii ki bunlar eksik. Pek çok dolduramadığımız boşluklar var." diye konuştu.
Emecen, Aşıkpaşazade'nin Yahşi Fakih Menakıbnamesi'nde anlattıklarıyla ana manzarayı, ayrıntılarına göre bir sıraya koyarak tarihlendirmeye çalıştıklarını belirterek, "Bunların hiçbirini test edebileceğimiz başka bir kaynak olmadığından çok ciddi manada bir tereddüt ve şüphe, her zaman bizim nezdimizde var. O yüzden ben asla kesin konuşmama taraftarıyım. Kesin tarihçilik, kalem tarihçiliğinde kesin konuşmak, doğru bir yaklaşım değil." dedi.