Henüz babası hayattayken İznik'i kuşatmak ve şehre gelecek yardımları kesmek amacıyla düzenlenen Sakarya-Geyve Boğazı yönündeki harekatı kumanda eden, stratejik önemi olan kaleleri fetheden Orhan Bey, bu seferlerde askeri tecrübe kazandı.
Babasının hükümdarlığa hazırlamasıyla 1324'ün mart ayında tahta geçen Orhan Gazi, Bursa ve İznik üzerinde sürdürülen kuşatmayı sıkılaştırarak 1326'da Bursa'yı, 1331'de de İznik'i fethetti.
İlk medreseyi kuran, tımar sisteminin temellerini atan, askeri teşkilatlanma ve ilk gümüş sikkelerin basılması gibi kurumsal adımlar atarak devletin "ilk"lerini hayata geçiren Orhan Gazi, fetihlerle ve başarılarla dolu bir hükümdarlık sürdü.
Bursa Uludağ Üniversitesi (BUÜ) Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hasan Basri Öcalan, AA muhabirine, Orhan Gazi'nin rivayetlere göre 1281'de dünyaya geldiğini, annesinin Malhun Hatun olduğunu söyledi.
Babası Osman Gazi'nin vefat ettiği 1324'ten itibaren Orhan Gazi'nin fiili olarak devletin başkanı olduğunu aktaran Öcalan, "Osman Gazi, erken dönemden itibaren oğlu Orhan'ı ciddi anlamda devlet teşkilatı için hazırlamış, Orhan Gazi erken dönemde devlet yönetiminde tecrübe kazanmıştır." diye konuştu.
Öcalan, Bursa'nın fethine değinerek, kentin direnilmeden teslim edildiğini anlattı.
Orhan Gazi kaleyi fethedince Ahi Hasan'ın Fetih Kapısı'ndan burçlara sancağı çektikten sonra halkın dışarı çıktığını aktaran Öcalan, "Orhan Gazi askerlerine talimat veriyor, 'Kesinlikle şehir yağmalanmayacak, kimseye müdahale edilmeyecek, gitmek isteyenlere gitmeleri için her türlü kolaylık sağlanacak ve savaş bedeli olarak 30 bin altın ödenecektir.' Bunun karşılığında Bursa, Orhan Gazi'ye teslim edildi." ifadelerini kullandı.
Öcalan, Orhan Gazi'nin Bursa tekfur yardımcısına "Niçin şehri teslim ettiniz?" diye sorduğunu belirterek, şöyle devam etti:
"Tekfur yardımcısı, 'Vilayetimizin etrafındaki bütün tekfurluklar tek tek elden çıktı, bir tek Bursa kaldı. Bu da bizim için yeterli değildi. Bizim tekfurumuz, bir zamanlar para biriktirdi, silah almadı. Silaha ihtiyaç duyunca da silah bulamadı. Civardaki halklar, Osmanlı hakimiyetine girince çok memnun kaldı. Biz de onlara özendik. Dolayısıyla sizin adaletinize güvenerek teslim olduk.' der. Böylece Bursa, 6 Nisan 1326'da fethedildi."
Osmanlı'nın kurumsallaşmasının Bursa'nın fethinden sonra başladığına işaret eden Öcalan, "Askeri sistem, müesseseler, iktisadi yapı, ordu tanzimi, divan teşkilatı, vezirlerin tayini gibi birçok hususta devletin oluştuğunu görüyoruz." dedi.