Semerkant Devlet Üniversitesinde gerçekleştirilen kurultayın açılışına Türkiye, Özbekistan, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkmenistan başta olmak üzere birçok ülkeden akademisyenler, araştırmacılar ve kurum temsilcileri katıldı.
İki gün sürecek kurultayın açılışında AK Parti Genel Başkan Yardımcısı, Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Prof. Dr. Kürşad Zorlu, Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Gülçin Yahya Kaçar, Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. İskender Pala, Yunus Emre Enstitüsü (YEE) Başkanı Prof. Dr. Abdurrahman Aliy, Türk Dil Kurumu (TDK) Başkanı Prof. Dr. Osman Mert, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Prof. Dr. Derya Örs, Cengiz Aytmatov Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. İlyas Topsakal, Semerkant Bölge Vali Yardımcısı Rustem Kabulov, Semerkant Devlet Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Ahmad Saliyev ile Semerkant Devlet Ünive
Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Gülçin Yahya Kaçar'ın ud dinletisiyle başlayan kurultayın açılışında konuşan Osman Mert, Semerkant'ta düzenlenen etkinliğin yalnızca akademik bir toplantı olmadığını, aynı zamanda Türkoloji tarihine yönelik bir vefa borcunun yerine getirilmesi anlamı taşıdığını söyledi.
Mert, Bakü Kurultayı'nda ortaya konulan bazı hedeflerin dönemin siyasi koşulları nedeniyle gerçekleştirilemediğini anımsatarak, Semerkant'ta düzenlenen kurultayın yüz yıl önce alınan kararın hayata geçirilmesi açısından tarihi önem taşıdığını kaydetti.
Kurultayın, geçmişe duyulan saygının yanı sıra geleceğe yönelik yeni hedeflerin belirlenmesine de katkı sağlayacağını dile getiren Mert, "Bugün Türk cumhuriyetlerinin tamamından gelen değerli Türkologların aynı çatı altında buluşması, yüz yıl önce kurulan hayalin gerçekleştiğinin en güçlü göstergelerinden biridir." diye konuştu.
YEE Başkanı Aliy, 1926 yılında Bakü’de gerçekleştirilen Birinci Türkoloji Kurultayı’nda alınan kararın bir asır sonra hayata geçirildiğini söyledi.
1926 yılındaki kurultayın Türk dili, tarihi ve kültürü üzerine yürütülen çalışmalar açısından bir dönüm noktası olduğunu belirten Aliy, kurultayın dil üzerinden kimliği, alfabe üzerinden ortaklığı ve kültür üzerinden ortak geleceği ele alan cesur bir entelektüel girişim niteliği taşıdığını anımsattı.
Aliy, Bakü Türkoloji Kurultayı'nda alınan ancak hayata geçirilemeyen Semerkant’ta kurultay düzenlenmesi kararının zamanla "100 yıllık vasiyet" olarak anıldığını hatırlatarak, "Bugün Semerkant’ta bir araya gelmemiz yalnızca tarihe duyulan saygının değil, aynı zamanda o iradeyi sürdürme kararlılığının da göstergesidir. Semerkant Türkoloji Kurultayı, 100 yıllık vasiyetin hayata geçirilmesidir." dedi.
Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Pala, Birinci Bakü Türkoloji Kurultayı'nda ortaya konulan ortak dil ve kültürel birlik hedeflerinin aradan geçen bir asra rağmen tam anlamıyla hayata geçirilemediğini belirterek, "131 bilim insanı bir araya gelerek Türk halklarının birlik içinde olmasını istedi. Ancak geçen bir asra rağmen ortaya koydukları hedeflerin tamamına ulaşabilmiş değiliz." dedi.
Pala, Türk dünyasının ortak hayaller etrafında birleşmesi gerektiğini belirterek, "Dilde birlik olmadan fikirde ve işte birliği sağlamak kolay değildir. Ortak bir gelecek inşa etmek istiyorsak daha hızlı hareket etmeli ve ortak hedefler doğrultusunda çalışmalıyız." değerlendirmesinde bulundu.