Dünya Bankası verilerine göre; küresel büyüme beklentilerinin aşağı yönlü revize edildiği ve talep tarafında daralmanın beklendiği bir konjonktürde, pamuk fiyatları son iki yıldaki düşüş eğiliminin tersine jeopolitik gerilimlerin de etkisiyle yeniden yükseliş trendine girdi.
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, bu duruma etki eden başlıca faktörleri, ABD-İsrail koalisyonu ile İran arasındaki çatışma, Hürmüz Boğazı’ndaki fiili abluka, üretici tarafında düşük fiyat-yüksek maliyet kıskacı, iklim değişikliği ve kuraklık, kaliteli pamuk stoklarındaki daralma ve mono etilen glikol (MEG) arzında yaşanan aksaklıklar olarak sıraladı.
Ergezen, ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışma ve Hürmüz Boğazı’ndaki fiili ablukanın, enerji ve lojistik maliyetlerini artırarak pamuk başta olmak üzere emtia fiyatları üzerinde maliyet kaynaklı baskı oluşturduğunu, teslimat sürelerindeki gecikmelerin de arz beklentilerini bozarak fiyatları yukarı yönlü seyre taşıdığını söyledi.
Savaşın sona ermesiyle birlikte maliyetlerde kısmi bir düşüş görülebileceğini belirten Ergezen, bu gerilemenin pamuk fiyatlarına hemen yansımayacağını ifade etti.
Bu durumun en önemli nedeninin petrol fiyatlarının bir süre daha savaş öncesi seviyelere kıyasla yüksek kalma ihtimali olduğunu vurgulayan Ergezen, "Mevcut görünümde, savaş sona erse dahi pamuk fiyatlarının savaş öncesi seviyelere dönmesi en azından şimdilik mümkün görünmüyor." dedi.
Ergezen, yine savaş ve abluka kaynaklı mono etilen glikol (MEG) arzındaki sıkıntılar nedeniyle sentetik elyaf maliyetlerinin yükselmesinin, tekstil üreticilerini ham madde olarak pamuğa yöneltebileceğini ve bu ikame etkisinin pamuk talebini artırarak fiyatları yukarı yönlü desteklediğini kaydetti.
Ergezen, şöyle konuştu:
"Son dönemde petrol fiyatlarında ciddi bir artış yaşadık. Neredeyse yüzde 100'e yaklaşan fiyat artışı oldu. Bu doğal olarak pamuk talebini destekleyen bir unsur. Sentetik elyafın rekabetçi avantajının azaldığı ve farkın pamuk lehine kapandığını söylememiz mümkün. Bu nedenle pamuk talebinin artışına yol açtığını söyleyebiliriz. Bu zaten şu anda fiyatlamaların içerisine girmiş durumda. MEG fiyatlarının yüksek kaldığı her gün burada pamuk talebinin bir miktar daha arttığını göreceğiz. Çünkü üreticiler, polyester yerine direkt pamuk tarafına geçebilir veya polyester bazlı ürünlerin yerine pamuk bazlı ürünlerin üretimine ağırlık verebilirler. Çünkü polyester bazlı ürünlerdeki kar marjları da azal
Artan maliyetler ve küresel ekonomideki yavaşlama sinyallerinin yol açtığı düşük talep beklentisinin, üreticileri pamuktan alternatif ürünlere yönlendirdiğini ve bunun da ekim alanlarını daraltarak arzı azalttığı yönündeki soruya, Ergezen şöyle yanıt verdi:
"Burada tabii maliyetler kısmı da bir sorun. Özellikle pamuk tarafındaki maliyetlerin arttığını söylememiz mümkün. Hem gübre hem enerji hem de taşımacılık maliyetleri artıyor. Ekonomideki talep tarafı yumuşak kalırsa ve dolayısıyla buradaki pamuk talebinin de düşmesi beklenir. Alternatif talebi bulmak çok kolay değil. Bunun alternatifi polyester. Tabii bu dönemde polyester fiyatlarının petrol fiyatlarından dolayı arttığının altını çizmemiz lazım. Savaş biterse burada yeniden polyester tarafındaki talebin arttığını görebiliriz. Bu da ağırlıklı olarak, dolayısıyla pamuk piyasasında, bir miktar baskı yaratacaktır. Ama en büyük sıkıntılardan veya şu an pamuk tarafının en büyük beklentilerinden b