Anadolu Ajansının "Kentsel Dönüşüm" başlıklı dosya haberinin üçüncü bölümünde, kentsel dönüşüm sürecinin ilk aşamalarından biri olan riskli yapı tespitinin nasıl yapıldığı, vatandaşların bu süreçte izlemesi gereken adımlar, itiraz ve yıkım süreci ile güçlendirme seçeneğine ilişkin merak edilenler ele alınıyor.
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında riskli yapı tespiti, yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından masrafları kendilerine ait olmak üzere yaptırılabiliyor. Malikler, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca lisanslandırılmış kurum ve kuruluşlara başvurarak binanın risk durumunun belirlenmesini talep edebiliyor.
Riskli yapı tespitinde binanın yalnızca dışarıdan gözlemlenmesiyle yetinilmiyor. Bakanlığın belirlediği teknik esaslar kapsamında yapının taşıyıcı sistemi, mevcut durumu ve yapısal özellikleri inceleniyor.
Gerekli görülen yerlerden karot örnekleri alınarak betonun özellikleri belirlenirken, binanın projesi ile mevcut durumunun karşılaştırılması, taşıyıcı sistem elemanlarının incelenmesi ve yapının deprem performansını etkileyen unsurların değerlendirilmesi de sürecin parçaları.
Hazırlanan riskli yapı tespit raporu, elektronik sistem üzerinden ilgili idareye gönderiliyor. İdare tarafından yapılan incelemede raporda eksiklik veya yanlışlık bulunması halinde gerekli düzeltmeler isteniyor. Uygun bulunan rapor sonucunda riskli olduğu belirlenen yapı, tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenmek üzere ilgili tapu müdürlüğüne bildiriliyor.
Riskli yapı tespitine ilişkin bilgiler yapıya asılıyor, maliklere e-Devlet üzerinden bildiriliyor ve ilgili muhtarlıkta 15 gün süreyle ilan ediliyor. Ayrıca tapu müdürlüğü tarafından ayni ve şahsi hak sahiplerine tebligat yapılıyor.
Riskli yapı tespitine karşı yapı malikleri veya kanuni temsilcileri, tebligat tarihinden itibaren 15 gün içinde yapının bulunduğu yerdeki kentsel dönüşüm müdürlüğüne veya yetki devri yapılmışsa ilgili belediyeye dilekçeyle itiraz edebiliyor. İtirazlar, üniversitelerden ve Bakanlıktan belirlenen üyelerden oluşan teknik heyet tarafından inceleniyor.
Malikler, tespit raporunda hata bulunduğunu düşünüyorsa 15 günlük itiraz süresini kullanabiliyor. Teknik heyet, raporu teknik açıdan inceliyor ve yapının riskli olup olmadığına ilişkin karar veriyor. İtirazın kabul edilmesi halinde riskli yapı tespitinin sonucu değişebiliyor. İtiraz edilmemesi veya itirazın reddedilmesiyle riskli yapı tespiti kesinleşiyor.
Riskli yapı kararının kesinleşmesinin ardından yapının tahliye edilmesi ve yıktırılması gerekiyor. Maliklere, tebligat tarihinden itibaren 60 günden az olmamak üzere süre veriliyor. Bu sürede yıkım gerçekleştirilmezse, yapının idari makamlarca yıktırılacağı bildirilerek 30 günden az olmamak üzere ek süre tanınıyor. Verilen sürelerin sonunda da yıkım yapılmazsa idare tarafından gerekli işlem gerçekleştirilebiliyor.
İtiraz süreci sonunda riskli olduğu kesinleşen yapıların yıktırılması kanunun emredici hükümleri arasında bulunuyor. Bunun için ayrıca maliklerin yıkım konusunda anlaşması gerekmiyor.